Wat moet je weten

Shampoo, douchegel, tandpasta, billendoekjes, handzeep, zonnebrandcrème, make-up producten, nagellak, scheerschuim, aftershave, haarlak, deodorant; we gebruiken deze en andere producten dagelijks.

Steeds meer mensen vragen zich af wat er allemaal in dit soort producten zit en wat die chemische stoffen doen. Niet alleen met je gezondheid maar ook voor het milieu. In het nieuws en op social media is veel informatie te vinden over wat goed zou zijn en wat niet. Onduidelijk is vaak of het hier om feiten of meningen gaat.

Is fluoride in tandpasta nu wel of niet goed? Zitten er parabenen in billendoekjes voor baby’s? Wat doen nanodeeltjes in zonnebrandcrème? Zijn de microplastics in lenzenvloeistof, lippenstift en gezichtscrèmes eigenlijk wel ? Hoe gezond zijn de drijfgassen in spuitbussen? En kunnen de oplosmiddelen in nagellak, remover, en aftershave eigenlijk kwaad?

Hier vind je de belangrijkste feiten en tips op een rij.

Waarom zitten er chemische stoffen in persoonlijke verzorgingsproducten?

Het antwoord hierop is simpel. Als de chemische stoffen niet in de producten zouden zitten dan werkt het product niet. Je tandpasta bederft, je shampoo ruikt naar niets, de vochtige doekjes prikken, je dagcrème is niet goed smeerbaar, je scheerschuim smeert niet en de kleur van je nagellak zit alleen onderin het flesje. Chemische stoffen verbeteren dus het verzorgingsproduct. Ze hebben een duidelijke functie. Het zijn conserveermiddelen, parfums, , emulgatoren, zuurteregelaars en bacteriedodende stoffen.

Wat zegt de wet over chemische stoffen in verzorgingsproducten?

Het is goed om te weten dat alle persoonlijke verzorgingsproducten moeten voldoen aan het Nederlandse Warenwetbesluit Cosmetische Producten en aan de Europese Cosmeticaverordening (1223/2009/EG). Dit houdt in dat producenten verplicht zijn ervoor te zorgen dat de producten veilig zijn bij . De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) houdt toezicht op de naleving van de wet- en regelgeving door bedrijven.

Ingrediënten op het etiket

Een producent mag niet zomaar iets op het etiket zetten. Daar zijn regels voor. Zo is afgesproken dat in de Europese Unie en de Verenigde Staten zogenoemde INCI namen worden gebruikt op etiketten van . INCI staat voor Internationale Naamgeving van Cosmetische Ingrediënten. Daarom vind je op de etiketten vrijwel altijd Engelse namen. Een veelgebruikte Engelse term is bijvoorbeeld ‘sodium’, wat in het Nederlands ‘natrium’ betekent. En woorden waarin je ‘ph’ ziet staan worden in het Nederlands vaak met een ‘f’ geschreven. De meest gebruikte synoniemen van stoffen kan je terug vinden bij ‘Chemische stoffen’ of via de zoekfunctie.
Verder is afgesproken in welke volgorde ingrediënten op het etiket moeten staan. De chemische stof die het meeste erin zit, staat bovenaan. Wanneer de lijst ingrediënten begint met aqua, dan is water het grootste bestanddeel van het product. Ingrediënten die voor minder dan 1% in het verzorgingsproduct voorkomen mogen in willekeurige volgorde op het etiket staan. Op het etiket moet ook staan hoelang een product houdbaar is.

Dierproeven

Sinds 2004 mogen geen dierproeven meer worden gedaan met persoonlijke verzorgingsproducten. Dit is bij wet geregeld. Sinds 2013 mogen ook de aparte chemische stoffen in persoonlijke verzorgingsproducten niet meer op dieren getest worden. Dit geldt voor alle persoonlijke verzorgingsproducten die op de markt gebracht worden in Europa.

Risico’s

Ondanks zorgvuldige veiligheidsbeoordeling kan het gebruik van persoonlijke verzorgingsproducten soms tot allergische klachten leiden. Je slijmvliezen kunnen geïrriteerd raken of je huid. Denk bijvoorbeeld aan jeuk, bultjes en eczeem.

Zijn natuurlijke verzorgingsproducten veilig?

Als een chemische stof gemaakt is door de mens dan is het een . Komt een chemische stof direct uit de natuur dan is het een . Voor het lichaam maakt het geen verschil of een chemische stof door de natuur of door de mens is gemaakt. Zo is melkzuur geproduceerd door de melkzuurbacterie (‘natuurlijk’) niet te onderscheiden van het melkzuur uit de fabriek (‘synthetisch’). Sommige mensen associëren de term ‘natuurlijk’ met ‘gezond’. Maar natuurlijke stoffen zijn niet per definitie beter dan synthetische stoffen. In de natuur komen ook chemische stoffen voor die schadelijk zijn voor mensen. Denk bijvoorbeeld aan natuurlijke oliën die huidklachten kunnen veroorzaken.

Bewaren en weggooien

Op het etiket van persoonlijke verzorgingsproducten staat vaak geen houdbaarheidsdatum. Wel kun je lezen hoe lang je een product na opening kunt bewaren. Dit staat vaak aangegeven met het volgende plaatje. 

In dit geval is een product tenminste 12 maanden houdbaar na opening. Is het korter houdbaar, dan staat er ook wel 6 M, voor 6 maanden op het plaatje of 3 M voor 3 maanden.

Hoe een verzorgingsproduct verpakt is, bepaalt ook hoe lang je een product kunt bewaren. Producten die in luchtdichte verpakkingen als tubes en knijpflessen zitten bederven minder snel. Crèmes in potjes die je openschroeft bederven eerder omdat daar lucht bij komt en je er steeds met je vingers in gaat.

Persoonlijke verzorgingsproducten kun je bij het restafval doen. Lege plastic verpakkingen kunnen bij het plastic verpakkingsafval, glas in de glasbak en karton bij het oud papier. Meer informatie over het weggooien van producten vind je op de website van Milieu Centraal.

Tips

Lees het etiket

Wil je weten wat er in een product zit, bekijk dan de lijst met ingrediënten op het etiket. Gebruik een product altijd zoals aangegeven is op het etiket. Hier lees je meer over wat er op het etiket staat. Mocht je vragen hebben over chemische stoffen in een product stel je vraag aan de producent van het product.

Houdbaarheid

Schrijf op het etiket wanneer je het product geopend hebt. Zo weet je hoelang je product nog zeker goed is.

Wil je geen spuitbussen gebruiken?

Koop dan bijvoorbeeld haarlak in een bus met een mechanische verstuiver of een deodorant in een roller, mechanische verstuiver of stick.

Klacht indienen?

Persoonlijke verzorgingsproducten zijn veilig, maar soms komen klachten in de vorm van lichte irritatie (jeuk, uitslag, rode ogen) of allergie voor. Huidklachten na het gebruik van een product kan je melden bij het Meldpunt voor cosmeticaklachten.

Ingrediënten

Stoffen in persoonlijke verzorgingsmiddelen die vragen oproepen

In persoonlijke verzorgingsmiddelen zitten veel chemische stoffen die geen vormen voor de gezondheid. Over de veiligheid van een kleine groep chemische stoffen die voorkomt in verzorgingsproducten wordt echter gediscussieerd. De belangrijkste voorbeelden hiervan zijn: , conserveermiddelen, parfum, UV-filters en nanodeeltjes, haarkleurstoffen. Naar deze chemische stoffen wordt momenteel door wetenschappers onderzoek gedaan.

Keurmerken en beweringen

Soms vermeldt een etiket teksten als ‘met fluoride’ of ‘zonder parfum’ of ‘parabenenvrij’ of ‘dierproefvrij’ of ‘alcoholvrij’. Dit zijn aanbevelingen die producenten zelf op de verpakking zetten. Wil je weten of een chemische stof wel of niet in een product zit, check dan het etiket.

Op etiketten staat vaak ook wat een verzorgingsproduct doet, waarom het werkt. Producenten kunnen niet zomaar een claim op de verpakking zetten. Zij moeten claims met testresultaten kunnen onderbouwen. Dit hoeft geen wetenschappelijk onderzoek te zijn. Vaak test een producent een product op een groep vrijwilligers. Zij geven aan wat ze van het product vinden en of het werkt. Dus of een crème rimpels vermindert of een tandpasta je tanden witter maakt.

Er zijn geen keurmerken of certificeringen speciaal voor persoonlijke verzorgingsproducten. Wel zijn er veel keurmerken die aangeven of een product een natuurproduct is. Op de website van Milieu Centraal vind je een keurmerkenwijzer.

Wat is waar?

"Bij het gebruik van zonnebrandmiddel kun je nog prima bruin worden"

Waar

De zonnebrandproducten zorgen er alleen voor dat je huid minder snel verbrandt. Hoe hoger de beschermingsfactor hoe minder snel dit gaat. De keuze van de beschermingsfactor is afhankelijk van de felheid van de zon en van je huidtype. Kies voor kinderen altijd een hoge beschermingsfactor.

Meer over Zonnebrand

"Meer schuim betekent schoner haar."

Niet waar

Schuim ontstaat wanneer schuimstoffen geen vet of vuildeeltje hebben 'gevangen' en daardoor met water reageren. Dus bij veel schuim zijn er niet veel vet- of vuildeeltjes gevangen en was je haar relatief schoon.

Meer over Shampoo

"Het is beter je handen te wassen met een zeepblok dan met vloeibare zeep uit een dispenser."

Niet waar

Je kunt het beste je handen met vloeibare zeep uit een fles met pompje wassen. Op een zeepblok blijven vaak nog bacteriën achter waaraan je weer blootgesteld kan worden als je je handen nog een keer wast.

Meer over Handzeep

"Sommige mensen zijn aantrekkelijker voor muggen dan anderen."

Waar

Muggen komen af op je adem (koolstofdioxide) en op geurstoffen die jij afscheidt. Die geur verschilt per mens. Daarom hebben sommige mensen meer last van muggen dan andere. 

Meer over anti-muggenmiddel