In het kort.
De binnenkant van wegwerptampons bestaat uit viscose en/of katoen. Het buitenste laagje van deze tampons is meestal van plastic. Tampons zijn te gebruiken. Wees wel alert op de symptomen van het Toxisch Shock Syndroom als je tampons gebruikt.
Wat zit er in tampons?.
Wegwerptampons
De meeste tampons zijn wegwerptampons. Ze bestaan uit viscose (ook wel rayon of kunstzijde genoemd) en/of katoen met een doorlaatbare buitenlaag van polyethyleen (PE) en/of polypropyleen (PP) of een extra laag katoen. Het touwtje is gemaakt van polyester, PP, katoen en/of viscose. Soms zit in de absorberende kern van de tampon een om ongewenste geuren tegen te gaan. Vaak zitten in de buitenlaag smalle groeven. Deze helpen bij het opnemen van bloed. De inbrenghuls die er soms bij zit bestaat uit PE en PP.
Er worden ook synthetische menstruatiesponzen verkocht als wegwerptampons. Deze bestaan uit polyurethaan schuim. Soms zit hier een gel op met melkzuur om een gezonde zuurgraad van de vagina te ondersteunen.
Herbruikbare tampons
Er zijn ook herbruikbare tampons te koop. Vaak zijn herbruikbare tampons van katoen gemaakt en het touwtje van polyester. Deze tampons kun je wassen in de wasmachine. Daarnaast worden natuursponzen verkocht als herbruikbare tampons. Natuursponzen zijn gedroogde zeediertjes die je niet kunt wassen in de wasmachine.
Ingrediënten
- Hoe vaak zit het er in?
- Veilig te gebruiken?
Geurstof.
-
Hoe vaak zit het er in?
Soms
Natuurlijk textielvezel.
-
Hoe vaak zit het er in?
Vaak
pH-regulator.
-
Hoe vaak zit het er in?
Soms
Plastic.
-
Hoe vaak zit het er in?
Soms
Plastic.
-
Hoe vaak zit het er in?
Soms
Zijn chemische stoffen in tampons veilig?.
Wegwerptampons zijn veilig te gebruiken als je je aan de gebruiksinstructies houdt. Er zijn wel eens schadelijke stoffen in wegwerptampons gemeten, zoals zware metalen en resten van . De gemeten hoeveelheden zijn echter zo klein dat er geen is voor de gezondheid.
Een risico bij gebruik van herbruikbare tampons is dat ze na gebruik niet goed genoeg gereinigd (kunnen) worden. Sommige deskundigen raden daarom het gebruik van herbruikbare tampons af.
Over de veiligheid van chemische stoffen in natuursponzen, is nog weinig bekend. In een natuurspons kan vervuiling zitten, zoals zware metalen uit de zee of bacteriën. Ook kan er zand en gruis in een natuurspons zitten.
Toxisch Shock Syndroom
Het gebruik van een tampon kan leiden tot het zeldzame maar zeer ernstige Toxisch Shock Syndroom (TSS). TSS ontstaat niet door de chemische stoffen in tampons, maar door een giftige stof die bacteriën maken. Deze , Staphylococcus aureus, komt van nature voor in de vagina bij 1 tot 4% van de vrouwen. Normaal gesproken merk je hier niets van.
Je kunt ziek worden als de giftige stof die deze bacterie aanmaakt in je bloed komt. Of je TSS krijgt, hangt af van de aanwezigheid van deze bacterie, hoe lang je een tampon draagt en of je lichaam genoeg antistoffen aanmaakt tegen de giftige stof.
Als je een tampon lang draagt, kunnen de bacteriën zich snel vermeerderen. Gebruik je een tampon bij licht bloedverlies, dan kan deze aan de vaginawand blijven plakken. Bij het verwijderen van de tampon kunnen dan wondjes ontstaan. Hierdoor kan de giftige stof in je bloed terechtkomen.
Let op plotselinge klachten als hoge koorts, diarree, overgeven, rode huiduitslag, een droge en geprikkelde keel, duizeligheid en flauwvallen. Dit zijn tekenen van TSS. Wees altijd alert op deze symptomen wanneer je een tampon gebruikt.
Houd je aan de gebruiksinstructies om de kans op TSS te verkleinen. Zie de tips.
Als herbruikbare tampons na gebruik niet goed genoeg gereinigd worden, kunnen er bacteriën achterblijven en is de kans op TSS groter. Natuursponzen kan je niet wassen in de wasmachine. Daardoor is er vooral bij dit type herbruikbare tampons een grotere kans op TSS. Er is minder wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de risico’s op TSS bij het gebruik van herbruikbare tampons dan bij wegwerptampons of menstruatiecups (zie alternatieven).
Tips.
Kies altijd een tampon die past bij hoe licht of hevig je menstruatie op dat moment is. Op de verpakking van een reguliere wegwerptampon staat het absorptievermogen. Dit staat vaak met druppels aangegeven. Hoe meer druppels, hoe meer bloed de tampon kan opnemen. Bij herbruikbare tampons staat dit als woord vermeld, bijvoorbeeld ‘mini’, ‘regular’ of ‘heavy’. Gebruik geen zwaardere tampon dan nodig. Als inbrengen en verwijderen van de tampon stroef gaat, probeer dan een tampon met een lagere absorptiegraad. Wees je ervan bewust dat bij een natuurspons de absorptiegraad minder goed in te schatten is, omdat elke zeespons uniek is.
Lees altijd de bijsluiter. Hierin staan de symptomen van TSS, hoe je de ziekte kunt voorkomen en dat je bij klachten contact op moet nemen met een (huis)arts . Vertel dan dat je een tampon hebt gebruikt.
Vervang een tampon op tijd volgens de gebruiksinstructie. Meestal is het advies iedere 4 tot 8 uur. Was je handen goed voordat je een tampon inbrengt of verwijdert. Wees er bij een natuurspons op alert dat er stukjes van de spons kunnen loslaten tijdens het inbrengen of verwijderen.
Kies in verband met hygiëne en om de kans op TSS te verkleinen liever voor wegwerptampons (of menstruatiecups, zie alternatieven) dan voor herbruikbare tampons. Als je toch herbruikbare tampons wilt gebruiken, kies dan voor in de wasmachine herbruikbare tampons van katoen. Volg goed de meegeleverde instructies. Meestal staat er dat je de tampons voor het eerste gebruik moet uitkoken. Daarna was je ze na elk gebruik op minimaal 60 ⁰C.
Online kopen
Let op als je tampons online bestelt:
Koop je een product bij een Nederlandse webwinkel of webwinkel in het buitenland? Het is altijd goed om op te letten en na te gaan bij wie je iets koopt.
Let extra op bij webwinkels die werken met dropshipping: je bestelt dan een product bij een Nederlandse webwinkel, de webwinkel plaatst daarna dezelfde bestelling bij een leverancier in een ander EU-land of daarbuiten. Deze leverancier stuurt het product dan naar je op. Hierdoor kan de webwinkel niet de kwaliteit van het product controleren. Lees meer over dropshipping op de pagina Wet- en regelgeving.
Koop je zelf een product bij een webwinkel buiten de Europese Unie? Beoordeel het product dan kritisch voordat je het koopt.
Alternatieven.
Alternatieven voor tampons zijn maandverband, menstruatieondergoed of menstruatiecups.
Verschijningsvormen.
Verschillende soorten tampons
Naast de eerder genoemde tampons bestaan er ook:
Wegwerptampons die voor 100% uit katoen bestaan.
Hypoallergene wegwerptampons, waar geen parfum in zit. Deze kun je gebruiken als je een parfumallergie hebt.
Wegwerptampons met een extra hulpmiddel voor het inbrengen. Deze tampons zitten in een huls. Hiermee kun je de tampon in je vagina inbrengen zonder de tampon zelf aan te raken.
Informatie op het etiket.
Keurmerken
Op het etiket van tampons kan je onderstaande keurmerken tegenkomen:
-
FSC is het keurmerk voor duurzame bosbouwproducten. Om het keurmerk te mogen gebruiken, moeten producenten het product laten testen door een onafhankelijke organisatie. Producenten betalen voor het mogen gebruiken van het logo.
-
Het Soil Association Organic-keurmerk geeft aan dat het product biologisch is verbouwd. Er zijn geen kunstmatige meststoffen en pesticiden gebruikt, en genetisch gemodificeerde organismen zijn verboden.
-
Oeko-Tex Standard 100 is een wereldwijd test- en certificeringssysteem voor textiel. Producenten van producten waar textiel in zit kunnen hun textiel laten testen bij een gecertificeerd bedrijf om aan te tonen dat de textiel die verkocht gaat worden voldoet aan de criteria van Oeko-tex standard 100. De Oeko-tex standard 100 heeft lijsten met welke chemische stoffen wel en niet in het kledingstuk voor mogen komen en in welke concentratie. Zo wordt textiel getest op de aanwezigheid van verboden kleurstoffen, kankerverwekkende stoffen, stoffen die voor een allergie zouden kunnen zorgen, zware metalen, etc. Textiel met een Oeko-tex Standard 100-label geeft dus alleen informatie over de afwezigheid van bepaalde (concentraties van) chemische stoffen in het product dat je koopt. Het zegt niks over welke chemische stoffen gebruikt zijn in de productieketen.
-
Het internationale PEFC keurmerk garandeert dat hout- en papierproducten afkomstig zijn uit een duurzaam beheerd bos en dat het bos in stand blijft.
-
Het Total Chlorine Free keurmerk geeft aan dat bij het bleken van papier of cellulose geen gebruik is gemaakt van chloor of chloorverbindingen.
-
Het Processed Chlorine Free keurmerk geeft aan dat bij het bleken van papier of cellulose geen gebruik is gemaakt van chloor of chloorverbindingen, maar er kan wel gerecycled materiaal in het product zitten dat ooit met chloor is gebleekt.
Beweringen en waarschuwingen
Steeds meer merken maken reclame met ‘duurzame’ tampons. Zo staat er bijvoorbeeld dat ze uit 100% organische (of biologische) katoen bestaan of plasticvrij zijn. Dit is niet altijd voor de hele tampon het geval. Soms is alleen een laag vervangen door een duurzamer alternatief. Andere lagen of de verpakking kunnen nog steeds van plastic of niet-organische katoen zijn gemaakt. Wees dus kritisch als je op zoek gaat naar een alternatief menstruatieproduct wat beter zou moeten zijn voor het milieu.
Verder kan er op tamponverpakkingen staan dat ze parfumvrij zijn en dat er geen schadelijke stoffen in zitten. Er kan ook op staan dat de tampons gynaecologisch getest of dermatologisch goedgekeurd zijn. Daarnaast kunnen er beweringen op staan over de samenstelling, zoals ‘100% plant based absorbent core’ (kern volledig uit plantaardig materiaal gemaakt). Soms staat op de verpakking dat een deel van de tampon gemaakt is van gerecycled katoen of dat de tampon plastic bevat.
Dit zijn beweringen die producenten zelf op de verpakking mogen zetten. Wil je weten of een chemische stof in tampons zit? Check dan het etiket.
Bewaren en weggooien
Gooi tampons weg bij het restafval. Dat geldt ook voor tampons die (deels) zijn gemaakt van natuurlijke materialen, zoals katoen en composteerbaar plastic. Losse plastic verpakkingen mogen bij het plastic afval. De kartonnen verpakking hoort bij het papierafval. Meer informatie over het weggooien van producten vind je op de website van Milieu Centraal.
Let op: spoel tampons, inbrenghulzen en de verpakking niet door de WC. Dit kan verstoppingen veroorzaken en zo komen tampons in het milieu terecht.
Op het etiket van tampons kan je onderstaande symbolen tegenkomen:
-
Dit symbool betekent dat je het product niet door het toilet mag spoelen, maar moet weggooien bij het restafval.
-
Dit symbool geeft aan dat je het product droog moet houden.
-
PAP staat voor papier en nummer 21 staat voor niet-golfkarton. Hierdoor zijn de verpakkingen tijdens de afvalverwerking makkelijk te herkennen en kunnen ze gerecycled worden.
-
Het Triman-logo geeft aan dat een product of de verpakking ervan recyclebaar is en apart moet worden weggegooid. Het maakt deel uit van de Franse wet. Het Triman-logo geldt voor producten die op de markt worden gebracht in Frankrijk, waaronder kleding, schoeisel, bedrukt papier, elektrische apparaten, verpakkingen en batterijen.
Meer informatie.
Wat zegt de wet over tampons?
Tampons moeten voldoen aan de veiligheidseisen die vastgelegd zijn in de Europese Verordening (EU) Algemene Productveiligheid (2023/988). Daarnaast moeten alle individuele stoffen in tampons voldoen aan de veiligheidseisen die beschreven staan in de Europese wetgeving voor het gebruik van chemische stoffen, de REACH Verordening (1907/2006/EG).
De industrie (brancheorganisatie Edana) en de Europese Commissie hebben extra afspraken gemaakt over de veiligheid van tampons. Deze afspraken staan in een Gedragscode. Hierin staat dat producenten informatie moeten geven over het Toxisch Shock Syndroom (TSS). Daarnaast moet de producent op de verpakking het absorptievermogen van de tampon vermelden, met een of meer druppels. Deze druppels geven aan hoeveel bloed de tampon kan opnemen. Ook moet er een gebruiksaanwijzing bij zitten.
Producenten en importeurs moeten ervoor zorgen dat tampons die op de markt komen veilig zijn. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) controleert of producenten en importeurs zich aan de wettelijke eisen houden.
Zitten er schadelijke stoffen in wegwerptampons?
Er zijn in enkele onderzoeken schadelijke stoffen in tampons gemeten, zoals zware metalen en pesticiden. Dit ging om hele kleine hoeveelheden, die geen gevaar opleveren voor de gezondheid. Van zware metalen is ook vastgesteld dat deze tijdens dragen van tampons niet vrijkomen. Ook bleken producenten tampons bijna nooit meer met chloor (waarbij schadelijke dioxines konden vrijkomen) en gebruiken producenten bijna geen schadelijke weekmakers meer in tampons. Daarnaast zijn er enkele meldingen geweest van PFAS-vervuiling in wegwerptampons. Hiervan wordt verwacht dat de hoeveelheid zo klein is dat je je er geen zorgen over hoeft te maken. Zie de toelichting hieronder voor meer informatie.
Zware metalen
Uit een Amerikaans onderzoek blijkt dat kleine hoeveelheden zware metalen in wegwerptampons kunnen zitten. Wegwerptampons bestaat vaak uit viscose of katoen. Bij teelt van katoen of viscose kunnen katoenplanten deze metalen uit de bodem opnemen. Ook kunnen zware metalen tijdens het maken van tampons als vervuiling in tampons terechtkomen. In het onderzoek zijn ook tampons onderzocht die verkocht worden in Griekenland en het Verenigd Koninkrijk. De gemeten hoeveelheden zijn zo klein dat er geen gevaar is voor de gezondheid. Uit Belgisch en ander Amerikaans onderzoek blijkt dat tijdens gebruik van tampons bijna geen zware metalen vrijkomen. Als ze al vrijkomen is het ook nog niet bekend in hoeverre deze zware metalen vanuit de tampon in je lichaam terecht kunnen komen. Uit ander Amerikaans onderzoek blijkt in ieder geval dat vrouwen die tampons gebruiken geen grotere hoeveelheden zware metalen in hun bloed hebben dan vrouwen die geen tampons gebruiken. Uit berekeningen blijkt ook dat je vooral via voedsel aan zware metalen wordt blootgesteld. Er is dus geen gevaar voor de gezondheid door zware metalen in wegwerptampons.
Pesticiden
Bij de reguliere teelt van katoen worden pesticiden (bestrijdingsmiddelen) gebruikt. Resten daarvan kunnen achterblijven op de oogst, dus ook op katoen wat wordt gebruikt in tampons. Er zijn hele kleine hoeveelheden van pesticiden gevonden in tampons. Deze hoeveelheden zijn zo klein zijn dat ze niet schadelijk zijn voor de gezondheid.
Dioxines
Vroeger gebruikten producenten chloor om katoen en viscose te bleken. Hierbij konden dioxines ontstaan die in kleine hoeveelheden als vervuiling in de tampons terechtkwamen. Dioxines zijn kankerverwekkende stoffen. Tegenwoordig bleken producenten de materialen op een andere manier en is er veel minder kans dat dioxines ontstaan. De kans dat deze stoffen in tampons voorkomen is daarom veel kleiner. Tampons waarbij geen chloor is gebruikt om deze te bleken herken je aan de keurmerken Total Chlorine Free (TCF) en Processed Chlorine Free (PCF).
Weekmakers
In tampons zitten vaak lagen die gemaakt zijn van plastic. Daarin kunnen weekmakers zitten om het plastic buigzaam en soepel te maken. Sommige van deze weekmakers, de zogenaamde ftalaten, hebben invloed op de vruchtbaarheid en de ontwikkeling van het ongeboren kind. Onderzoek van overheidsinstanties in Frankrijk, Zweden en Zwitserland laat zien dat de kans klein is dat dit type weekmakers in het plastic van de buitenlaag van je tampon zitten.
PFAS
Er zijn enkele meldingen geweest van PFAS als vervuiling in bepaalde merken tampons. Het is niet bekend om welke soort PFAS het gaat. Ook is niet bekend hoeveel PFAS de huid van de vagina opneemt. De verwachting is dat de hoeveelheid PFAS die in je lichaam terechtkomt door het gebruik van tampons zo klein is dat je je hierover geen zorgen hoeft te maken.
PFAS zijn in het nieuws door de zorg over PFAS in de bodem, in voedsel of in consumentenproducten. PFAS is een groep chemische stoffen met onder andere water- en vuilafstotende eigenschappen. In Nederland krijgen mensen meer PFAS binnen dan wenselijk is uit voedsel en drinkwater. PFAS komt ook in het milieu terecht bij de productie van PFAS en verwerking van PFAS in consumentenproducten. Nederland werkt samen met een aantal andere landen aan een voorstel voor een algeheel verbod op PFAS. Als dit verbod er komt, mogen PFAS niet meer in consumentenproducten worden verwerkt. Kijk voor meer informatie over PFAS op de stofpagina.
Gebruik geen zelfgemaakte tampons
Online zijn filmpjes te vinden waarin wordt uitgelegd hoe je zelf tampons kunt maken, bijvoorbeeld van katoen of gehaakte of gebreide tampons. Het kan ook dat mensen deze verkopen. Bij zelfgemaakte tampons is niet bekend of ze voldoen aan de wettelijke veiligheidseisen. Gebruik daarom geen zelfgemaakte tampons.
Gebruik geen make-up sponzen als tampon
Make-up sponzen zijn niet gemaakt om te gebruiken als tampon. Een make-up spons als tampon gebruiken is , en het is niet bekend of dat veilig is. Gebruik daarom geen make-up sponzen als tampon.
