Verschijningsvormen

Hoe werkt het?

Tijdens de menstruatie kunnen vrouwen een tampon in de vagina inbrengen om hun menstruatiebloed op te vangen. Sommige vrouwen gebruiken tampons in combinatie met andere dameshygiëneproducten zoals maandverband of inlegkruisjes. Gemiddeld gebruikt een vrouw 9.000 tampons in haar leven.

Varianten

De meeste vrouwen gebruiken een wegwerptampon. Deze tampon is gemaakt van katoen en/of viscose. Aan het uiteinde zit een touwtje waarmee je de tampon kunt verwijderen. Er zijn ook tampons met een extra hulpmiddel voor het inbrengen. Deze tampons zitten in een huls, waarmee je de tampon zonder deze aan te raken in de vagina brengt. Er bestaan ook tampons die je kunt uitwassen, zodat je ze opnieuw kunt gebruiken. Een ander alternatief is de menstruatiecup, die je ook vaker kunt gebruiken. Dit is een klein bekertje van buigzaam materiaal dat je in de vagina kunt inbrengen om het bloed op te vangen. Ten slotte zijn er ook synthetische of natuurlijke sponsjes te koop.

Wat moet je weten

Wat zegt de wet?

Tampons moeten voldoen aan de veiligheidseisen die opgesteld zijn in de Europese Richtlijn Algemene Productveiligheid (2001/95/EG). De industrie (brancheorganisatie Edana) en de Europese Commissie hebben vrijwillig extra afspraken gemaakt over de veiligheid van tampons. Deze afspraken zijn vastgelegd in een Gedragscode over tampons. Hierin staat dat er voorlichting moet worden gegeven over het Toxisch Shock Syndroom (TSS). Daarnaast moet de producent op de verpakking vermelden wat het absorptievermogen van de tampon is, door middel van een druppeltje dat aangeeft hoeveel bloed de tampon kan opnemen.

Waar wordt het product van gemaakt?

De wegwerptampons bestaan uit een kern van viscose en/of katoen met daaroverheen een doorlaatbaar buitenste laagje gemaakt van PE (polyethyleen) en/of PP (polypropyleen) of een extra laagje katoen. Het touwtje is gemaakt van polyester, PP, katoen, en/of viscose. Soms bevat de absorberende kern van de tampon een , om ongewenste geurtjes tegen te gaan. De buitenste laag zorgt ervoor dat het bloed opgenomen wordt en dat de kern van de tampon bij elkaar blijft. Daarnaast maakt het (zachte) buitenste laagje inbrengen en verwijderen van de tampon eenvoudiger. Bij sommige tampons heeft de buitenste laag smalle groeven die helpen bij het opnemen van het bloed. Tampons zitten per stuk verpakt in plastic of bioplastic. Je koopt ze in kleine of grotere hoeveelheden in een kartonnen doosje.

Zitten er dioxines, bestrijdingsmiddelen, weekmakers of zelf asbest in tampons?

Er worden wel schadelijke stoffen in tampons gemeten, maar deze hoeveelheden zijn zo klein dat er geen gevaar is voor de gezondheid. We leggen het hieronder uit.

Dioxines en bestrijdingsmiddelen kunnen in zeer kleine hoeveelheden als ‘vervuiling’ in tampons terecht komen. Dit komt doordat deze chemische stoffen kunnen ontstaan tijdens het productieproces. Vroeger gebruikten producenten chloor voor het bleken van katoen en viscose, waarbij dioxines konden ontstaan. Tegenwoordig bleken producenten de materialen op een andere manier en is de kans dat dioxines ontstaan veel kleiner.

Bij de reguliere teelt van katoen worden (bestrijdingsmiddelen) gebruikt. Resten daarvan kunnen achterblijven op de oogst. Uit recent onderzoek blijkt dat er resten van pesticiden zijn gevonden in maandverband en tampons, maar dat deze hoeveelheden zo klein zijn dat ze niet schadelijk zijn voor de gezondheid. In de Europese Pesticidenverordening (1107/2009/EU) staan strenge eisen voor het op de markt brengen van pesticiden. Zo mogen alleen pesticiden gebruikt worden die goedgekeurd zijn door het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en (Ctgb). De producenten van tampons moeten ervoor zorgen dat hun product is. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) houdt toezicht dat producenten zich aan de wettelijke eisen houden.

Producenten gebruiken weekmakers in plastic om het buigzaam en soepel te maken. Sommige van deze weekmakers, de zogenaamde ftalaten, kunnen leiden tot genitale afwijkingen bij jongens. Onderzoek uitgevoerd door overheidsinstanties in Frankrijk, Zweden en Zwitserland laat zien dat de kans klein is dat in het plastic van het buitenste laagje van je tampon dit type weekmakers zitten.

Hoe zit het met asbest in tampons? Uit onderzoek blijkt dat asbest absoluut niet wordt gebruikt in het productieproces van tampons. Van asbest in tampons is geen sprake.

Wat is de stand van zaken?

Recentelijk zijn er verschillende onderzoeken gedaan naar mogelijke ’s van schadelijke stoffen in tampons en andere dameshygiëneproducten. Deze onderzoeken zijn uitgevoerd door onder meer overheidsinstanties in Frankrijk, België, Zweden, Zwitserland en Denemarken. Uit deze onderzoeken blijkt dat de chemische veiligheid van tampons in de Europese Unie gewaarborgd is. Met andere woorden: de tampons die je in Europese Unie koopt zijn veilig. Er worden wel schadelijke stoffen in tampons gemeten, maar deze hoeveelheden zijn zo klein dat er geen gevaar is voor de gezondheid. Het Europese Chemicaliën Agentschap (ECHA) werkt aan wetgeving die ervoor zorgt dat de hoeveelheid schadelijke chemicaliën in dameshygiëneproducten nog verder beperkt wordt.

Toxisch Shock Syndroom (TSS)

Het gebruik van een tampon of menstruatiecups kan een van de oorzaken zijn voor ontstaan van het Toxisch Shock Syndroom (TSS). Deze ziekte wordt niet veroorzaakt door de chemische bestanddelen waaruit een tampon of menstruatiecup kan bestaan, maar door een giftig stofje dat een aanmaakt. Deze bacterie, Staphylococcus aureus, komt van nature voor in de vagina bij een tot vier procent van de vrouwen, zonder dat zij hier iets van merken. De aanwezigheid of afwezigheid van de bacterie in je vagina, hoe lang je een tampon of menstruatiecup draagt, en of je lichaam genoeg antistoffen kan aanmaken om het gif dat deze bacterie aanmaakt te bestrijden, zijn factoren die van invloed kunnen zijn op het krijgen van de ziekte. TSS kan voorkomen bij mannen, vrouwen en kinderen, maar meer dan de helft van alle patiënten die de ziekte oploopt zijn vrouwen die een tampon of menstruatiecup hebben gebruikt. Plotselinge klachten als hoge koorts, diarree, overgeven, rode huiduitslag, een droge en geprikkelde keel, duizeligheid en flauwvallen zijn tekenen van de ziekte, met het uitvallen van de vitale organen als mogelijk gevolg. Blijf altijd alert op deze symptomen wanneer je een tampon gebruikt.

Tips

Kies altijd een tampon die past bij de fase van je menstruatie: gebruik geen tampon met een te hoog absorberend vermogen. Aan het druppelteken op de verpakking kun je zien, wat het absorptievermogen van de tampon is. Hoe meer druppels, hoe meer bloed de tampon kan opnemen. Lees ook de bijsluiter goed door. Hierin staan de symptomen van TSS, hoe je de ziekte kunt voorkomen en dat je bij klachten een (huis)arts moet bezoeken en moet melden dat je een tampon hebt gebruikt. Het is ten slotte belangrijk een tampon iedere 4-8 uur te vervangen en bij het inbrengen en verwijderen goed je handen te wassen.

Let extra op als je online tampons bestelt:

  1. Online producten kopen bij Nederlandse webwinkel: doorgaans veilig.
  2. Online producten kopen bij webwinkel binnen de Europese Unie: doorgaans veilig.
  3. Online producten kopen bij webwinkel buiten de Europese Unie: mogelijk onveilig.

Ingrediënten

Geurstof

  • Hoe vaak zit het er in?
  • Veilig te gebruiken?

Geurstoffen

  • Soms
Relevant voor
Mensen met een allergie

Geurstoffen worden soms aan tampons toegevoegd om ongewenste geurtjes te verbergen. Sommige mensen zijn allergisch voor geurstoffen. Tampons met geurstoffen erin kunnen dan tot huidirritatie leiden.

Meer info over geurstoffen

Overig

  • Hoe vaak zit het er in?
  • Veilig te gebruiken?

PE (polyethyleen)

  • Soms

PP (polyethyleen) is een polymeer. Deze chemische stof zit soms in tampons. Het is de meest gebruikte plastic. Tampons met polyethyleen erin is veilig te gebruiken.

Meer info over pe (polyethyleen)

Plastic

  • Hoe vaak zit het er in?
  • Veilig te gebruiken?

PP (polypropyleen)

  • Soms

PP (polypropyleen) is een polymeer. Deze chemische stof zit soms in tampons. Het lijkt op polyethyleen maar het is sterker. Tampons met polypropyleen erin is veilig te gebruiken.

Meer info over pp (polypropyleen)

Polyester

  • Soms

Polyester is een polymeer gemaakt uit een keten van esterverbindingen. De stof is een plastic en wordt gemaakt van grondstoffen verkregen uit olie. Tampons met polyester erin is veilig te gebruiken.

Meer info over polyester

Synthetisch textielvezel

  • Hoe vaak zit het er in?
  • Veilig te gebruiken?

Katoen

  • Vaak

Katoen komt van de katoenplant. Het is een natuurlijke vezel die bestaat uit cellulose, dat is de basisstructuur van hout.

Meer info over katoen

Viscose

  • Vaak

Viscose wordt ook wel  rayon of kunstzijde genoemd. Het bestaat uit cellulose, een natuurlijke vezel die op een kunstmatige manier is gemaakt.

Meer info over viscose

Alternatieven

Er zijn veel verschillende soorten tampons. Naast de wegwerptampons van viscose en plastic bestaan er ook tampons die voor 100% uit katoen bestaan. Als je een parfumallergie hebt, kies dan voor hypoallergene tampons. Deze bevatten geen parfum.

Als je er zeker van wil zijn dat er geen chloor gebruikt is bij het bleken van het katoen of viscose, kies dan tampons met het tabel TCT (Total Chlorine Free), PCF (Processed Chlorine Free), of SI (Sustainability Index). Producten met een van deze labels zijn chloor-vrij.

Er zijn ook tampons te koop van biologisch katoen. Bij de teelt van biologisch katoen worden geen pesticiden (bestrijdingsmiddelen) gebruikt en biologisch katoen wordt niet genetisch gemodificeerd. Kies bijvoorbeeld tampons met het Soil Association Organic-keurmerk.

Een ander alternatief voor de tampon is het wegwerpsponsje. Het heeft geen touwtje waardoor het onzichtbaar is en geschikt is voor gebruik tijdens het zwemmen, je bezoek aan de sauna, of zelfs tijdens het vrijen.

Wil je liever een herbruikbaar product voor de menstruatie, dan kun je kiezen uit katoenen tampons die je kunt uitwas-sen in de wasmachine of een menstruatiecup, een buigbaar bekertje van of thermoplastisch elastomeer dat het menstruatiebloed in de vagina opvangt.

Keurmerken en beweringen

Het OEKO-TEX  STANDARD 100-keurmerk geeft aan dat het textiel in het product geen schadelijke hoeveelheden chemische stoffen bevat.

Het Soil Association Organic-keurmerk geeft aan dat het product biologisch is verbouwd. Er zijn geen kunstmatige meststoffen en pesticiden gebruikt, en genetisch gemodificeerde organismen zijn verboden.

FSC is het keurmerk voor duurzame bosbouwproducten. Om het keurmerk te mogen gebruiken, moeten fabrikanten het product laten testen door een onafhankelijke organisatie. Fabrikanten betalen voor het mogen gebruiken van het logo. Dit logo kun je op de kartonnen verpakking van tampons tegenkomen.

Staat het keurmerk op de verpakking van jouw tampons er niet bij? Op de website van Milieu Centraal vind je een keurmerkenwijzer.

Bewaren en weggooien

Tampons horen bij het restafval, ook al zijn ze gemaakt van natuurlijke materialen, zoals katoen en composteerbaar plastic. Alleen producten met Kiemplantlogo of OK-compostlogo mogen bij het GFT-afval. Losse plastic verpakkingen mogen bij het plastic afval. De kartonnen verpakking hoort bij het papierafval.

Vaak staat op de verpakking dit symbool:  




Het betekent dat je tampons niet door het toilet mag spoelen, maar moet weggooien bij het restafval.

Vraag je je af of het milieuvriendelijker is om je wegwerptampons in te wisselen voor een herbruikbare variant? Meer informatie hierover kun je vinden op de pagina van Milieu Centraal.