Toepassing

Katoenvezels worden al eeuwen gebruikt, onder andere om textiel mee te maken. Katoenvezels zijn afkomstig van de zaden van de katoenplant (Gossypium). Katoenvezels bestaan uit een natuurlijk van cellulose (het hoofdbestanddeel van de wanden van plantencellen). Alle planten bevatten cellulose, maar die van de katoenplant zijn het meest geschikt om textiel van te kunnen maken.

Katoen is van nature sterk, kan goed tegen vocht en is makkelijk schoon te maken. Katoen kan verweven worden met synthetische vezels als elastaan en nylon (polyamide). Dat kan bijvoorbeeld het kreuken van de stof verminderen. Ook kan katoen bewerkt worden met chemische UV-filters als titanium dioxide en zinkoxide om te gebruiken in UV-beschermende kleding.

Actuele stand van zaken

Genetisch gemodificeerd katoen

Tijdens het telen en verwerken van katoen kunnen chemische stoffen als (kunst)mest en bestrijdingsmiddelen ( ) gebruikt worden. Om minder bestrijdingsmiddelen te hoeven gebruiken wordt onder andere in India, Amerika en China genetisch gemodificeerd katoen verbouwd. Genetisch gemodificeerd katoen betekent dat het DNA van de katoenplant is aangepast. Deze aanpassing zorgt ervoor dat de plant een stofje aanmaakt dat insecten doodt die van de plant eten. Hierdoor hoeven telers minder bestrijdingsmiddelen te gebruiken om de plant te laten groeien. De Europese Voedselveiligheidsautoriteit (EFSA) beoordeeld of genetisch gemodificeerd katoen naar de EU geïmporteerd mag worden.

Chemische stoffen tijdens verwerking, vervoer en opslag

Nadat katoen is geplukt, wordt het buitenste wasachtige laagje verwijderd en de katoenvezel gebleekt, geverfd, gereinigd en met een spinmachine gewoven tot garen, of verwerkt tot een niet gewoven product zoals watten. Het ruwe katoen kan nog verder bewerkt worden om er voor te zorgen dat bijvoorbeeld kleurstoffen beter aan het katoen binden.

Bij het vervoeren en bewaren van katoen worden vaak bestrijdingsmiddelen of gebruikt om te voorkomen dat het katoen aangetast wordt door organismen. Alle chemische stoffen die in het productieproces gebruikt zijn, worden er grotendeels uit gewassen waardoor in het uiteindelijke product geen of nog maar een klein beetje chemische stoffen aanwezig zijn.

Bij de fabricage van textiel is vaak veel energie en water nodig. Als de materialen (waaronder chemische stoffen) en technieken die gebruikt worden bij de productie van katoen een lage impact op het milieu hebben, mag het eco- of biologisch katoen genoemd worden. Zo is biologisch katoen geproduceerd zonder (chemische) bestrijdingsmiddelen en is het niet genetisch gemodificeerd. Vaak staat dit op het label van het product vermeld en staat er aan welk keurmerk het voldoet. Katoen en textiel kan ook gerecycled worden. Het textiel wordt dan weer terug gebracht tot vezels en opnieuw gesponnen tot garen. Hier kan bijvoorbeeld nieuwe kleding van gemaakt worden, of het kan worden verwerkt in isolatie materiaal.

Risicotoelichting

Producten gemaakt van katoen zijn bij voor baby’s, kinderen en volwassenen. Als je wilt weten of katoen voorkomt in een specifiek product, bekijk dan het label, of vraag het na bij de leverancier van het product.