Relevant voor

Toepassing

Zware metalen is de verzamelnaam voor metalen, zoals cadmium, chroom, kobalt, koper, kwik, lood, mangaan, nikkel en zink. Deze metalen zijn natuurlijke elementen en zitten in de lucht, de grond, het water en daardoor ook in onze voeding. Daarnaast kunnen ze ook voorkomen in allerlei producten. Denk hierbij aan koperen pannen, sieraden, gazonmest, inkt en kleurstoffen in kleding. Ook zitten metalen als kleurstoffen of hulpstoffen in verf(lagen) en zijn veel water- en cv-leidingen ook van metalen (veelal koper) gemaakt.

Actuele stand van zaken

Omdat metalen in uiteenlopende producten gebruikt worden, is het gebruik van metalen in producten vastgelegd in verschillende wet- en regelgevingen. 

•    Gazonmest
Zware metalen kunnen in landbouwgronden terechtkomen via kunst- en dierlijke mest. Het gaat met name om cadmium, zink en koper. In het Uitvoeringsbesluit Meststoffen is vastgelegd wat de maximale waarden voor zware metalen in meststoffen mogen zijn.

•    Kleding en textiel
Het gebruik van zware metalen in de textielindustrie is niet verboden. Momenteel wordt in Europa gediscussieerd over het verbieden en/of beperken van het gebruik van zware metalen in textiel. Ook zijn er verschillende keurmerken die garanderen dat kleding voldoet aan bepaalde kwaliteitseisen.

•    Kleurstoffen
Loodverbindingen mogen niet meer in kleurstoffen voor verf (bijvoorbeeld loodmenie) zitten.

•    Persoonlijke verzorgingsproducten
Arseen, cadmium, lood en nikkel mogen niet meer in persoonlijke verzorgingsproducten worden gebruikt.

•    Sieraden
Voor sieraden zijn er beperkingen voor het gebruik van lood, cadmium en nikkel. Sieraden moeten voor deze zware metalen voldoen aan de eis in bijlage XVII, van de Europese Verordening REACH (1907/2006).  

•    Speelgoed
Voor verschillende, zware metalen zijn er strenge eisen voor de hoeveelheid die uit speelgoed mag vrijkomen (migreren). Dit is vastgelegd in de Europese Richtlijn Speelgoed (2009/48/EC).

•    Verpakkingsmateriaal
Er zijn ook beperkingen voor het gebruik van bijvoorbeeld lood, cadmium en kwik in verpakkingen. Dit is vastgelegd in de Richtlijn 2004/12/EG betreffende verpakkingen en verpakkingsafval.

Risicotoelichting

Bij van producten met zware metalen erin, liggen de hoeveelheden metaal waaraan je wordt blootgesteld onder de gestelde grenzen en is er geen

Sommige metalen kunnen schadelijker zijn dan andere wanneer je er te veel aan wordt blootgesteld. 

•    Cadmium, kobalt, lood en oplosbare nikkelzouten zijn voorbeelden van ‘voor de voortplanting giftige stoffen’. Deze stoffen kunnen schadelijk zijn voor de vruchtbaarheid, de zwangerschap en ongeboren kinderen. 

•    Sommige metalen kunnen ook schadelijk zijn voor baby’s bij het geven van borstvoeding. Een bekend voorbeeld hiervan is lood. Uit steeds meer onderzoeken blijkt dat lood al bij een lage blootstelling effect heeft op de ontwikkeling van de hersenen van baby’s en (jonge) kinderen. Meer informatie over lood vind je op de pagina over lood

•    Nikkel bevattende sieraden en metalen onderdelen van kledingstukken (zoals een knoop en riemgesp) die veel in contact komen met de huid kunnen ervoor zorgen dat je een nikkelallergie ontwikkeld. Meer informatie hierover vind je op de pagina over sieraden.   

•   De chroomsoort chroom-6 kan kanker veroorzaken als je het inademt of inslikt. Ook kan chroom-6 bij inademen of contact met de huid voor een allergische reactie zorgen. Chroom-6 kan in verflagen zitten om roest tegen te gaan, of in verduurzaamd hout zijn gebruikt tegen rot. Chroom-6 kan vrijkomen, bijvoorbeeld bij het schuren van geverfde materialen met chroom-6 in de verflaag of bij het verbranden van verduurzaamd hout. Sinds de jaren negentig is chroom-6 verboden in verf die aan consumenten wordt verkocht. Chroom-6 kan ook als vervuiling in cement, leer en tatoeage-inkt zitten. Meer informatie over chroom-6 vind je op de pagina over chroom-6.

•    Vroeger bevatten veel thermometers kwik. Het inademen van kwikdamp is slecht voor de gezondheid, vooral als het een hoge concentratie is of je er langdurig aan wordt blootgesteld. Tegenwoordig kom je kwik alleen nog maar tegen in kleine hoeveelheden in batterijen en lampen. Wanneer een spaarlamp of tl-lamp breekt zijn de kwikconcentraties niet zo hoog dat gezondheidsklachten te verwachten zijn. Toch is het belangrijk om het zorgvuldig op te ruimen en schoon te maken. Meer informatie over wat je moet doen als een voorwerp met kwik erin is gevallen vind je hier.