Wat moet je weten

Chemische stoffen zijn nodig om kleding en accessoires te kunnen maken. Daarnaast worden chemische stoffen aan kleding en accessoires toegevoegd om ervoor te zorgen dat ze in goede staat blijven als je ze draagt en wast.

Waarom zitten er chemische stoffen in kleding en accesoires?

Het antwoord hierop is simpel. Kleding zonder chemische stoffen zou bijvoorbeeld kleurloos zijn. Maar ook beschermt een jas je dan niet tegen de regen, krimpt je kleding na de eerste wasbeurt, kun je geen shirts kopen met leuke prints erop of bederft je kleding tijdens transport over de wereld. Chemische stoffen verbeteren en verfraaien dus je kleding. Ze hebben een duidelijke functie. Het zijn kleurstoffen, waterafstotende stoffen, anti-kreuk en anti-krimp middelen of bacteriedodende stoffen.

De productie van natuurlijke vezels en chemische stoffen

Om van een vezel tot kledingstuk te komen, zijn heel veel stappen nodig. Eerst moet je bijvoorbeeld ruwe vezels produceren zoals katoen en wol. Bij het telen van katoen worden vaak bestrijdingsmiddelen gebruikt. Van de ruwe vezels maak je garens waarmee je een stof weeft. Vaak worden tijdens het transport en opslaan van de geweven stoffen bestrijdingsmiddelen gebruikt om te voorkomen dat schimmels, parasieten of insecten de stof aantasten. Schapen, geiten, konijnen en andere dieren waar wol van wordt gebruikt worden vaak behandeld met een anti-parasieten middel. Deze bestrijdingsmiddelen worden bij het maken van de kleding eruit gewassen. In het uiteindelijke kledingstuk zijn ze verdwenen of in zulke kleine hoeveelheden aanwezig dat ze niet meer gemeten kunnen worden.

De productie van synthetische vezels en chemische stoffen

Bij het produceren van synthetische vezels worden ook chemische stoffen gebruikt. Bijvoorbeeld  oplosmiddelen bij het maken van garen. Of chemische stoffen die een geweven stof antistatisch maken of ervoor zorgen dat het minder snel kreukt. Na het produceren van het garen krijgt een stof nog allerlei behandelingen met chemische stoffen zodat de stof zachter wordt, niet krimpt, waterafstotend wordt, of om de stof te bleken of juist te verven. Vaak worden er ook nog prints op de stof gedrukt. Prints van plastic kunnen weekmakers en zware metalen bevatten. Kleding die wordt verscheept of langere tijd wordt opgeslagen, wordt vaak nog behandeld met bestrijdingsmiddelen om te voorkomen dat schimmels, parasieten of insecten de spullen aantasten

Wat zegt de wet over chemische stoffen in kleding?

Het is goed om te weten dat alle kleding in Nederland aan de Warenwet en aan Europese wetgeving moet voldoen. Dit houdt in dat producenten verplicht zijn om ervoor te zorgen dat de producten zijn voor consumenten. Daarnaast moet kleding voldoen aan de Europese Textielverordening (1007/2011/EU). Deze verordening verplicht producenten labels te gebruiken zodat duidelijk is van welke vezels de kleding gemaakt is (katoen, polyester, lycra, nylon, wol, acryl, zijde, etc.). De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) houdt toezicht op de naleving van de wet- en regelgeving door bedrijven.

Kledinglabel

In alle kledingstukken zit een ingenaaid label. Daarop staat vaak hoe je de kleding moet wassen, waar de kleding gemaakt is en van welke vezels een kledingstuk gemaakt is. Een producent mag niet zomaar iets op het label zetten. Daar zijn regels voor. Koop je kleding online dan kun je het label niet bekijken. Vaak staat dan wel kort beschreven waar een jas, shirt, broek of schoen van gemaakt is. Sommige kleding heeft geen ingenaaid label. Denk aan sokken bijvoorbeeld. Bij aankoop zit er wel een etiket aan. Daarop kun je lezen van welke vezels de sokken zijn gemaakt.

Risico’s

Uit onderzoek blijkt dat verschillende chemische stoffen nog ongebonden aanwezig kunnen zijn in kleding die in de winkels hangen. Omdat je over een groot deel van je lichaam kleding draagt, kun je deze chemische stoffen via je huid binnenkrijgen. De meeste mensen hebben daar geen last van. Sommige van de chemische stoffen kunnen bij mensen die daar gevoelig voor zijn allergische reacties veroorzaken. Een goede oplossing voor hen is om nieuwe kleding altijd eerst te wassen voordat je het aandoet.

 In kleding gemaakt van synthetische vezels zoals nylon en polyester staat vaak de waarschuwing ‘keep away from fire’. Dat is omdat deze vezels geen vlam vatten bij brand maar smelten en dan ernstige brandwonden veroorzaken

Biologische kleding beter?

Er zijn veel varianten op biologische kleding. Dit is niet per definitie beter. Als consument kun je kiezen wat het beste bij je past. In winkels en online zijn steeds vaker duurzame, fair trade en biologische kledingmerken te koop. Afhankelijk van het merk worden accenten gelegd. Het ene merk heeft aandacht voor dierenwelzijn bij de productie van kleding. Een ander merk focust op het maken van kleding gemaakt van biologisch katoen. Een ander recyclet - met het oog op het milieu - oude kleding en maakt er nieuwe van. Of een merk garandeert eerlijke afspraken tussen wol- en katoenboeren en kopers van deze producten. Winkelketens hebben ook vaak hun eigen duurzame merkenlijn.

Bewaren en weggooien

Kleding, schoenen en accessoires die je niet meer draagt of gebruikt, kun je inleveren bij een textielbak of kledingbak.

Meer informatie over het weggooien van producten vind je op de website van Milieu Centraal.

Tips

Lees het label

Wil je weten van welk materiaal je kleding gemaakt is en waar het vandaan komt, bekijk dan het ingenaaide label aan de binnenkant van je kleding of het etiket op de verpakking van bijvoorbeeld je sokken. Mocht je vragen hebben over het gebruik van chemische stoffen in kleding, stel je vraag aan de producent of importeur van het product. Op het label of etiket staat wie dat is.

Was nieuwe kleding voor gebruik

Als je je kleding wast voordat je ze voor het eerst aantrekt, dan was je de meeste eventueel achtergebleven chemische stoffen eruit.

Allergisch

Een kleine groep mensen is allergisch voor kleurstoffen in kleding en accessoires. Hun huid raakt geïrriteerd en soms krijgen ze last van eczeem. Vaak gaat het dan om een allergie voor een blauwe kleurstof. Deze kleurstof wordt gebruikt om een kledingstuk een diepe blauwe, paarse, zwarte of bruine kleur te geven. Ben je allergisch, vermijd dan donker geverfde kleding en strak zittende kleding. Soms helpt het om de nieuwe kleding eerst te wassen.

Een geïrriteerde huid wordt niet altijd veroorzaakt door een kleurstof. Sommige mensen krijgen irritaties van synthetische kleding, door de anti-kreukmiddelen en die er op nieuwe kleding nog zit of door wasmiddelen.

Online kleding kopen

Koop je kleding online dan kun je het ingenaaide label niet bekijken. Wel staat vaak kort beschreven van welk materiaal jassen, shirts, broeken of schoenen zijn gemaakt. Koop je kleding online, weet dan dat webshops in de EU-lidstaten zich aan Europese regels moeten houden. Koop je via een webshop van buiten de EU-lidstaten dan zijn er andere eisen op de kleding van toepassing. Je weet dan niet hoe veilig het product is.  

Ingrediënten

Chemische stoffen in kleding die vragen oproepen

In kleding zitten veel chemische stoffen die geen vormen voor de gezondheid. Over de veiligheid van een kleine groep chemische stoffen die voorkomt in kleding is discussie. De belangrijkste voorbeelden hiervan zijn: bepaalde kleurstoffen, weekmakers, zware metalen en waterafstotende coatings.

Kleurstoffen: De naam zegt het al, deze chemsiche stoffen zorgen ervoor dat onze kleding kleur krijgt. Sommige mensen zijn allergisch voor met name een blauwe kleurstof.

Weekmakers: Dit zijn olieachtige stoffen die aan bijvoorbeeld rubberen laarzen of regenkleding worden toegevoegd om de laarzen en regenjassen soepel en buigzaam te maken. Ze kunnen voorkomen in de dikke prints op bijvoorbeeld T-shirts.

Zware metalen: Dit zijn lood, cadmium, arseen, kwik, koper, kobalt, magnesium. Deze chemische stoffen komen in de natuur voor. Ze worden soms gebruikt in verven om kleding van prints te voorzien.

Waterafstotende coatings: Deze chemische stoffen zorgen ervoor dat water niet doordringt in je kleding en je droog blijft. Regenjassen hebben dit soort coatings, maar je vindt ze ook in de tussenlagen van bijvoorbeeld wandelschoenen.

Keurmerken en beweringen

Er zijn veel keurmerken en certificeringen speciaal voor kleding. De belangrijkste is Öko-tex. Dit is een keurmerk voor textiel en kleding. Het geeft aan dat een product gemaakt is met zo min mogelijk schadelijke chemische stoffen erin. Op de website van Milieu Centraal vind je een keurmerkenwijzer.

Wat is waar?

"Alle kleding moet bij aankoop een etiket of ingenaaid label bevatten"

Waar

In landen binnen de Europese Unie zijn fabrikanten verplicht te melden uit wat voor materiaal de kleding bestaat. Niet alle kleding heeft een ingenaaid label. Sokken hebben bijvoorbeeld geen label, maar wel een etiket waarop de vezels vermeld staan.

Meer over Kleding