Verschijningsvormen

Cement is een dat je samen met zand (en grind in het geval van beton) en water mengt om er specie mee te maken. Specie, ook wel mortel genoemd, is het mengsel waar je uiteindelijk mee gaat metselen, voegen, tegelen of iets vastzetten. Cement koop je meestal los waarna je het voor gebruik zelf mengt. Maar je kunt ook een kant-en-klaarproduct (bijvoorbeeld metselmortel) kopen waar je alleen nog maar water bij hoeft te doen. 

Wat moet je weten

Cement is een mengsel van verschillende stoffen. De samenstelling van het mengsel bepaalt de eigenschappen die het cement heeft, bijvoorbeeld de sterkte, de tijd die het nodig heeft om uit te harden en de kleur (je hebt grijs en wit cement).

Wat zit er in cement?

Cement bestaat uit Portlandcement. Dit is een mengsel van calciumsilicaten. Portlandcement wordt gemaakt door kalksteen te verhitten. Vaak gebeurt dit in combinatie met klei, zand en/of as. Dit wordt samen met een kleine hoeveelheid calciumsulfaat (gips) gemengd en fijngemalen. Hoe meer calciumsulfaat je toevoegt, hoe langer het duurt tot de uiteindelijke mortel, specie of beton is uitgehard. En dus hoe langer de  verwerkingstijd is.

Aan het Portlandcement worden vaak andere stoffen toegevoegd, zoals calciumoxide, silica, aluminiumoxide, magnesiumoxide en ijzeroxide. Vaak gebeurt dit in de vorm van stoffen die overblijven bij de staalindustrie (hoogovenslak) of energieopwekking (as). Een grotere hoeveelheid aluminiumoxide zorgt er onder andere voor dat cement of beton hittebestendig is en bijvoorbeeld gebruikt kan worden in schoorstenen.

Hoe werkt cement?

Cement is het bindmiddel in mortel, specie of beton. In contact met water gaat het een chemische reactie aan, waardoor het mengsel uithardt. Cement hardt dus ook uit onder water. Het uitharden duurt altijd een bepaalde tijd.  Deze verwerkingstijd staat op de verpakking. Hoe snel cement uithardt ligt aan de hoeveelheid gips in het cement. Bij het storten van beton om een paal in de grond vast te zetten wil je dat het cement sneller uithardt dan wanneer je bijvoorbeeld gaat metselen of voegen. Je kunt het uitharden vertragen door het mengsel in beweging te houden (bijvoorbeeld in een betonmolen).

Wat zegt de wet over cement?

Veel van de wet- en regelgeving komt van de Europese Unie. De REACH Verordening (1907/2006/EG), de Europese verordening voor de registratie van chemische stoffen, speelt daarbij een belangrijke rol. In principe moeten producenten en importeurs registeren welke stoffen in hun producten zitten, maar voor een deel van de grondstoffen van cement hoeft dit niet. REACH verplicht wel om op de verpakking te zetten hoe cement gebruikt kan worden. Daarnaast moet cement voldoen aan de Warenwet. Producenten en importeurs moeten ervoor zorgen dat cement dat op de markt komt veilig  is. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) houdt toezicht op de naleving van de wettelijke eisen door producenten en importeurs. 

Zit er chroom-6 in cement?

Chroom-6 kan in kleine hoeveelheden als vervuiling voorkomen in cement, omdat het in de grondstoffen zit waaruit cement is gemaakt. In de wet (REACH Verordening (1907/2006/EG)) staat een grens voor de hoeveelheid chroom-6 die als vervuiling in cement mag voorkomen: 0,0002%. Als je allergisch bent voor chroom, kan chroom-6 bij gebruik van cement een allergische reactie veroorzaken na contact met de huid. Chroom-6 is ook een sensibiliserende stof. Dat betekent dat je er allergisch voor kunt worden.

Hoe lang is cement houdbaar?

Op cement staat vaak een verpakkingsdatum. Op de verpakking staat dan ook te lezen hoe lang je het na deze datum kunt gebruiken. Dat is wettelijk verplicht wanneer er een reduceermiddel aan cement is toegevoegd. Aan cement wordt vaak een reduceermiddel toegevoegd, meestal ijzer(II)sulfaat. Het zorgt er voor dat de hoeveelheid chroom-6 die als vervuiling in cement kan zitten, laag genoeg blijft. IJzer(II)sulfaat zet het chroom-6 dat in cement kan zitten om ('reduceert het') naar het minder schadelijke chroom-3. Omdat de activiteit van het reduceermiddel langzaam afneemt kan na zekere tijd de hoeveelheid chroom-6 in cement hoger zijn dan is toegestaan. Gebruik geen cement dat over de datum is.


Tips

  • Volg altijd de gebruiksaanwijzing op de verpakking. Hierin staat hoe je veilig met cement werkt en letsels voorkomt.
  • Voorkom dat je cement inademt of in je ogen krijgt. Droog cement is fijn poeder dat door de wind kan gaan stuiven. Droog cement kan huid-, oog- en luchtwegirritatie veroorzaken. 
  • Draag handschoenen tijdens het gebruik. Cement kan ook een allergische reactie veroorzaken na contact met de huid. 
  • In cement zit calciumoxide. Wanneer cement in contact komt met water, bij het maken van mortel, wordt dat calciumoxide omgezet in calciumhydroxide: een bijtende vloeistof (loog). Contact met nat cement, dat (nog) niet is uitgehard, kan leiden tot chemische brandwonden. Voorkom dat je nat cement op je huid of in je ogen krijgt. Nat cement in je ogen kan ernstig oogletsel veroorzaken. Draag daarom ook een veiligheidsbril. 
  • Voorkom inname van cement (bijvoorbeeld door jonge kinderen). Dit kan beschadiging van slijmvliezen in mond, keel, slokdarm en maag veroorzaken.

Let extra op als je online cement bestelt:

  1. Online producten kopen bij Nederlandse webwinkel: doorgaans veilig.
  2. Online producten kopen bij webwinkel binnen de Europese Unie: doorgaans veilig.
  3. Online producten kopen bij webwinkel buiten de Europese Unie: mogelijk onveilig.

Ingrediënten

In deze ingrediëntenlijst zie je per stof of deze veilig is.

Informatie op het etiket

Keurmerken

Op het etiket van cement kan je onderstaand keurmerk tegenkomen:

  • Het KOMO-label kan je tegenkomen op verschillende bouwmaterialen. KOMO beoordeelt de kwaliteit van producten, processen, systemen en diensten in de bouwsector.

Beweringen en waarschuwingen

Bij de productie van cement komt veel CO2 vrij. Soms staat er op de verpakking van specie of mortel ‘Duurzaam’ of ‘COreductie’ aangegeven. In zulke mengsels is dan een deel van het cement vervangen door een ander bindmiddel

Op het etiket van cement kan je onderstaand symbool tegenkomen:

  • CE-markering staat voor Conformité Européenne. Het is een merkteken waarmee een producent duidelijk maakt dat zijn product voldoet aan de Europese wetgeving en met succes een eventuele keuring kan doorstaan.

Bewaren en weggooien

Cement moet je droog bewaren. Houd zowel droog als nat cement dat nog niet is uitgehard altijd buiten bereik van kinderen.

Resten cement poeder of uitgehard cement is bouwafval. Je kunt dit bij de gemeentelijke milieustraat apart inleveren. Meer informatie over het weggooien van producten vind je op de website van Milieu Centraal.