In het kort

Etherische olie is een mengsel van uit planten, bloemen, kruiden of vruchten. Er kunnen ook in etherische olie zitten. Sommige mensen zijn allergisch voor bepaalde geurstoffen. Ook kunnen sommige geurstoffen bij jonge baby’s leiden tot strottenhoofdkramp. En etherische oliën zijn vaak brandbaar. Ga daarom voorzichtig om met etherische oliën. Neem ze niet in en breng ze niet direct aan op de huid. En houd etherische olie altijd buiten het bereik van kinderen.

Wat zit er in etherische olie?

In etherische olie kunnen wel honderden verschillende geurstoffen zitten. Bekende voorbeelden van geurstoffen die vaak in etherische olie zitten zijn: limoneen, linalool, geraniol en citronellol. Elke olie heeft een unieke geur. Niet alleen omdat de geur afhangt van de soort plant die gebruikt is, maar bijvoorbeeld ook van het productieproces, de regio waar de plant vandaan komt, en het moment van de oogst. Vaak is een etherische olie afkomstig van één soort plant, maar er bestaan ook mengsels van verschillende etherische oliën waarbij meerdere plantensoorten of synthetische stoffen zijn gebruikt.

Geurolie en parfumolie

Etherische oliën worden ook wel aromatische oliën, essence of essentiële oliën genoemd. Hoewel ze ‘olie’ worden genoemd bevatten etherische oliën geen vet. Vaak zijn etherische oliën van planten gemaakt. Maar ze kunnen ook synthetische geurstoffen bevatten. Die zijn meestal goedkoper. Soms staat er ‘geurolie’ of ‘parfumolie’ op de verpakking. Dit zijn oliën waar meestal synthetische geurstoffen inzitten of die zijn verdund.

Etherische olie als ingrediënt in producten

Etherische oliën worden ook als ingrediënt in andere producten gebruikt. Bijvoorbeeld in persoonlijke verzorgingsproducten, in was- en reinigingsmiddelen of in wierook. Bepaalde etherische olie mag ook worden gebruikt in anti-muggenmiddel of anti-tekenmiddel (citriodiol). Of worden gebruikt in insecticiden om de paprika- en tomatenplanten in je kweekkas te beschermen (sinaasappelolie). Ook mogen een aantal vastgestelde etherische oliën onder bepaalde omstandigheden als aromastof aan voedsel worden toegevoegd.

Het gebruik van pure etherische oliën

Etherische oliën worden voor verschillende doeleinden gebruikt:

  • Luchtverfrisser/diffuser/vernevelaar: je kunt druppeltjes etherische olie laten verdampen door een ruimte. Dit kan bijvoorbeeld met een aromalampje. Bovenop het lampje zit een bakje met water waar je de olie in druppelt. Onder dit bakje zit een waxinelichtje die het water met etherische olie verwarmt en verdampt. Er bestaan hiervoor ook elektrische diffusers of vernevelaars. De verdampte olie verspreidt een lekkere geur, maar is ook een bron zijn van vluchtige organische stoffen (VOS). Let op dat er altijd voldoende water in het bakje zit.
  • Persoonlijke verzorgingsproducten: sommige mensen maken zelf hun massageolie. Hierbij wordt een beetje etherische olie toegevoegd aan een basisolie. Of ze maken zelf andere persoonlijke verzorgingsproducten zoals shampoo of badolie. Het is niet aan te raden etherisch olie direct op de huid aan te brengen.
  • Was- en reinigingsmiddelen: ook maken sommige mensen liever zelf hun schoonmaakmiddelen. Zo weten ze precies wat er in zit. Deze zelfgemaakte reinigingsproducten zijn vaak op basis van water en azijn. Om het schoonmaakmiddel een lekkere geur te geven wordt er etherische olie aan toegevoegd.
  • Bij aromatherapie: etherische oliën worden ook gebruikt bij aromatherapie, een vorm van kruidengeneeskunde.

Etherische oliën en levensmiddelen aroma’s

Etherische olie is absoluut niet bedoeld om op te eten of te drinken, ook niet een heel klein beetje. Dit kan schadelijk zijn voor je gezondheid.

Een aantal vastgestelde etherische oliën mag wel als aromastof aan voedsel worden toegevoegd. Deze zijn te koop als ‘levensmiddelen ’. Levensmiddelen aroma’s voldoen aan andere kwaliteitseisen dan etherische olie, ook al heten ze bijvoorbeeld beide sinaasappelolie.

Pas op voor allergene geurstoffen

Sommige mensen zijn allergisch voor een specifieke geurstof en hebben een . Zij reageren op die bepaalde stof en krijgen last van huiduitslag, jeuk, bultjes of geïrriteerde slijmvliezen. Voor een aantal bekende allergie-veroorzakende geurstoffen moet die specifieke geurstof (indien aanwezig boven een bepaalde concentratie) op het etiket van persoonlijke verzorgingsproducten, was- en reinigingsmiddelen en speelgoed vermeld staan. Op het etiket van etherische olie hoeven deze geurstoffen niet specifiek vermeld te zijn, ook al kunnen ze er in grote hoeveelheden inzitten. Dat komt omdat etherische oliën door producenten en de wetgeving vaak als één stof worden gezien. Omdat de etherische olie zelf dan ook een allergische reactie kan veroorzaken moet dat wel zijn aangegeven, al blijkt dat niet altijd te gebeuren.

Heb je een contactallergie voor (bepaalde) geurstoffen? Kijk dan uit met etherische olie en zorg dat je het niet op je huid krijgt. Bij sommige stoffen kan in zeldzame gevallen ook het inademen van geurstoffen tot allergische reacties leiden.

Etherische oliën en baby's

Bij baby’s jonger dan 3 maanden kan bij het gebruik van bepaalde sterke geurstoffen, zoals menthol, leiden tot strottenhoofdkramp (laryngospasme). Daardoor kan plotselinge ademnood ontstaan. Pas daarom op met etherische oliën bij baby's. Bewaar etherische olie altijd buiten het bereik van kinderen. En zorg ook dat etherische olie niet kan worden verward met vitaminedruppels, de flesjes kunnen erg op elkaar lijken. 

Etherische oliën en zwangerschap

Omdat er zoveel verschillende etherische oliën bestaan, en het op verschillende manier gebruikt kan worden, is het moeilijk om een uitspraak te doen of er een extra bestaat bij het gebruik van etherische oliën als je zwanger bent. Sommige producenten raden het gebruik van etherische olie door zwangeren af. Als je twijfelt, overleg dan met je huisarts of verloskundige.

Ingrediënten

In deze ingrediëntenlijst zie je per stof of deze veilig is.

Geurstof

  • Hoe vaak zit het er in?
  • Veilig te gebruiken?

Citronellol

  • Soms
Meer alertheid geadviseerd voor
Mensen met een allergie

Citronellol is een geurstof die soms in etherische oliën zit. Het zit bijvoorbeeld in de etherische olie van geraniums, rozen, citronella of eucalyptus. Sommige mensen hebben een contactallergie voor citronellol.

Meer info over Citronellol

Geraniol

  • Soms
Meer alertheid geadviseerd voor
Mensen met een allergie

Geraniol is een geurstof die soms in etherische oliën zit. Het zit bijvoorbeeld in de etherische olie van citroengras, palmarosa (een grassoort) en geraniums. Sommige mensen hebben een contactallergie voor geraniol.

Meer info over Geraniol

Limoneen

  • Vaak
Meer alertheid geadviseerd voor
Mensen met een allergie

Limoneen is een geurstof die vaak in etherische oliën zit. Het zit vooral in etherische oliën gemaakt van citrusfruit, zoals citroen, grapefruit, mandarijn en sinaasappel. Maar het kan ook in olie van bepaalde kruiden zitten, zoals rozemarijn en limoengras. Sommige mensen hebben een contactallergie voor limoneen.

Meer info over Limoneen

Linalool

  • Vaak
Meer alertheid geadviseerd voor
Mensen met een allergie

Linalool is een geurstof die vaak in etherische oliën zit. Het zit bijvoorbeeld in etherische oliën van citroengras, kaneel, lavendel en sinaasappel. Sommige mensen hebben een contactallergie voor linalool.

Meer info over Linalool

Tips

Lees het etiket

Het etiket en de gebruiksaanwijzing van een etherische olie bevatten belangrijke aanwijzingen over de eigenschappen en het gebruik van de olie. Houd je aan het bedoelde gebruik van het specifieke product. Bij etherische oliën staat meestal niet op de verpakking vermeld welke geurstoffen erin zitten. Let dus extra op met het gebruik van etherische oliën als je weet dat je een contactallergie hebt voor bepaalde geurstoffen.

Online kopen

Let op als je etherische oliën online bestelt:

  • Koop je een product bij een Nederlandse webwinkel of webwinkel in het buitenland? Het is altijd goed om op te letten en na te gaan bij wie je iets koopt.
  • Let extra op bij webwinkels die werken met dropshipping: je bestelt dan een product bij een Nederlandse webwinkel, de webwinkel plaatst daarna dezelfde bestelling bij een leverancier in een ander EU-land of daarbuiten. Deze leverancier stuurt het product dan naar je op. Hierdoor kan de webwinkel niet de kwaliteit van het product controleren. Lees meer over dropshipping op de pagina Wet en -regelgeving.
  • Koop je zelf een product bij een webwinkel van buiten de Europese Unie? Beoordeel het product dan kritisch voordat je het koopt.

Alternatieven

Wil je wel een lekkere geur in huis, maar gebruik je liever geen etherische oliën? Dan zijn gedroogde kruiden of citrusschillen een alternatief.

Verschijningsvormen

Verschillende soorten etherische oliën

Er zijn heel veel verschillende soorten etherische oliën. Etherische oliën zijn zeer geconcentreerd en zitten meestal in kleine, donker gekleurde flesjes. Soms zit er een pipetje aan de dop van het flesje.

Informatie op het etiket

Keurmerken

Op het etiket van etherische olie kan je onderstaand keurmerk tegenkomen:

  • Producten met het Europees biologisch keurmerk voldoen aan de eisen en regels van de Europese Unie voor biologische producten. Zo moeten deze producten onder andere voor 95% bestaan uit biologische ingrediënten en mag er geen kunstmest en gangbare, chemische bestrijdingsmiddelen worden gebruikt tijdens het productieproces. Producten met het Demeter en EKO-keurmerk voldoen ook aan de eisen van Europees biologisch keurmerk.

Beweringen en waarschuwingen

Op het etiket van etherische olie kan je onderstaande symbolen tegenkomen:

  • Sommige producten met zo'n symbool leveren bij opname via de mond of huid en bij inademen direct irritatie op, sommige producten kunnen schadelijk zijn.

  • Product kan gemakkelijk vlam vatten als het in contact komt met een ontstekingsbron (brandende sigaret, lucifer, vonk). Zowel vaste stoffen, vloeibare stoffen als gassen kunnen ontvlammen.

  • Product kan bij opname via de mond of de huid of bij inademen mogelijk kankerverwekkend zijn of op een andere manier schadelijk zijn voor de gezondheid, bijvoorbeeld voor de voortplanting.

  • Producten die – als ze in het milieu terecht komen – schadelijk zijn voor de organismen. Deze producten kunnen bijvoorbeeld sterfte van vissen of bijen veroorzaken.

Bewaren en weggooien

Bewaren

Bewaar etherische oliën afgesloten op een koele donkere plek. Licht, warmte en zuurstof kunnen de kwaliteit van etherische oliën aantasten waardoor de samenstelling kan veranderen. De etherische olie kan daardoor minder of anders gaan ruiken. Van bepaalde geurstoffen die in etherische oliën kunnen zitten, kan het risico op een huidallergische reactie toenemen als de olie veroudert. Dit geldt bijvoorbeeld voor linalool, limoneen, geraniol en citronellol. De reden dat etherische oliën in donkere, meestal bruine flesjes zit is ook om de olie goed mogelijk tegen licht te beschermen.

Weggooien

De lege, glazen flesjes van etherische oliën kunnen in de glasbak. De dop kan bij het restafval. Als er nog etherische olie in zit, lever het flesje dan in bij het klein chemisch afval. Voor meer informatie over weggooien van producten, kijk op de website van Milieu Centraal.

Op het etiket van etherische oliën kan je onderstaand symbool tegenkomen:

  • Dit symbool, een geopend potje gevolgd door een getal en de letter M, staat voor het aantal maanden dat het product na opening houdbaar is.

Meer informatie

Geneeskrachtige eigenschappen?

Bij aromatherapie worden etherische oliën vaak gebruikt omdat er beweerd wordt dat ze goed zijn voor je gezondheid of helpen tegen een bepaalde ziekte. Maar meestal is daar geen wetenschappelijk bewijs voor. Wel kan de geur van etherische oliën bijvoorbeeld helpen te ontspannen. Etherische oliën zijn geen geregistreerde geneesmiddelen en mogen dus ook niet worden aangeraden bij de behandeling van ziekten.

Etherische oliën en mondkapjes

Je leest soms dat het een goed idee is om etherische oliën te druppelen op je mondkapje. Ook zijn er sprays met een etherische olie op de markt om op je mondkapje te spuiten. Etherische oliën op je mondkapje beschermen je niet extra tegen het coronavirus SARS-CoV-2. Als je etherische olie op je mondkapje doet, kan er een huidirritatie of een huidallergische reactie op of rondom de mond ontstaan. Het langdurig inademen van hoge concentraties van aromatische stoffen kan leiden tot negatieve gezondheidseffecten. Uit voorzorg is het dus beter om dit niet te doen.

Wat zegt de wet over etherische oliën?

Etherische oliën die je in Nederland kan kopen, moeten voldoen aan de Europese wetgeving. Deze wetgeving is vastgelegd in de richtlijn Algemene productveiligheid (2001/95/EG), die is opgenomen in de Warenwet. Dit houdt in dat producenten en importeurs verplicht zijn om ervoor te zorgen dat producten veilig zijn voor consumenten bij . De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) houdt toezicht op de naleving van de wet- en regelgeving door producenten en importeurs. Ook moeten de chemische stoffen in het product voldoen aan de REACH Verordening (1907/2006/EG). Dit is de Europese richtlijn voor het gebruik van chemische stoffen waarin het gebruik van chemische stoffen is vastgelegd.

Bepaalde etherische oliën mogen worden gebruikt als of als biocide. Dat mag volgens de Europese Verordening gewasbeschermingsmiddelen (1107/2009/EU), de Europese Biocidenverordening (528/2012/EU) of de Nederlandse ‘Wet gewasbeschermingsmiddelen en ’. Zulke middelen moeten zijn toegelaten door het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden ( ) en aan een groot aantal eisen voldoen. Deze eisen gaan over de veiligheid van de gebruiker, het milieu en over de werkzaamheid van de middelen.

Voor het gebruik van etherische olie als in persoonlijke verzorgingsproducten geldt de Europese Cosmeticaverordening (1223/2009/EG). Voor het gebruik in was- en reinigingsmiddelen geldt de Europese Detergentenverordening (648/2004/EG). Welke etherische oliën als aromastof aan levensmiddelen mogen worden toegevoegd, en onder welke omstandigheden, staat beschreven in de Europese Verordening ‘inzake aroma’s en bepaalde voedselingrediënten met aromatiserende eigenschappen voor gebruik in levensmiddelen’ (1334/2008/EG).