In het kort

Anti-muggenmiddelen zijn er zodat je minder snel wordt gestoken door muggen. Er zijn verschillende die hiervoor zorgen. De bekendste is DEET Sommige anti-muggenmiddelen zijn niet geschikt voor kinderen of worden afgeraden als je zwanger bent. Maar in landen waar gevaarlijke ziekten door muggen worden overgebracht kun je ze beter toch gebruiken.

Wat zit er in anti-muggenmiddel?

Je hebt twee soorten anti-muggenmiddelen. Middelen die bedoeld zijn om muggen af te weren en middelen die bedoeld zijn om muggen te bestrijden.

Om muggen af te weren kun je middelen gebruiken die je op je huid of kleding smeert of sprayt. Deze middelen vind je in de vorm van lotions, sprays, sticks en geïmpregneerde doekjes. Ook bestaan er artikelen om muggen af te weren waarin soms stoffen met een muggen-afwerende werking zijn verwerkt. Denk aan klamboes die behandeld zijn met een chemische stof. Anti-muggenmiddelen om muggen af te weren hebben als werkzame stof DEET, citriodiol (eucalyptus citriodora olie of p-menthaan-3,8-diol), icaridine of ethylbutylacetylaminopropionaat (ethyl N-acetyl-n-butyl-b-alaniaat).

Om muggen te bestrijden gebruik je middelen die niet bedoeld zijn om op je huid te spuiten. Het zijn middelen, meestal spuitbussen, die bedoeld zijn voor in je kamer of waar je oppervlaktes mee kan behandelen. Ook bestaan er elektrische verdampers (muggenstekkers) die chemische stoffen afscheiden die muggen bestrijden. Middelen om muggen te bestrijden bevatten meestal pyrethroïden. Muggenbestrijdingsmidden zijn geen persoonlijke verzorgingsproducten.

Zijn anti-muggenmiddel schadelijk voor de gezondheid?

Te veel blootstelling aan anti-muggenmiddel zoals DEET kan leiden tot vergiftigingsverschijnselen. Wanneer je je houdt aan de gebruiksvoorschriften op de verpakking is anti-muggenmiddel . Meestal lees je op het etiket van anti-muggenmiddel dat het niet geschikt is voor kinderen onder een bepaalde leeftijd. Zij kunnen gemakkelijker te veel worden blootgesteld aan de stoffen die erin zitten.

Verschillende concentraties

Antimuggenmiddelen bevatten vaak verschillende concentraties van de werkzame stoffen. DEET is de bekendste werkzame stof in anti-muggenmiddel en in Nederland verkrijgbaar in producten in concentraties van 10 tot 50%. De hogere concentraties zijn effectiever of werken langer, maar je mag ze minder vaak opbrengen. Hoge concentraties DEET zijn niet geschikt voor jonge kinderen of als je zwanger bent. In andere landen kan je soms anti-muggenmiddel kopen met hogere concentraties dan 50% DEET. Gebruik deze niet. Een hogere concentratie dan 50% werkt niet beter, maar leidt wel sneller tot schadelijke effecten op je gezondheid. Bovendien kunnen hogere concentraties dan 50% ook leiden tot blaarvorming op je huid. Middelen met icaridine bevatten 15 of 20% werkzame stof. Een concentratie van 20% icaridine is niet geschikt voor kinderen jonger dan 3 jaar.

Kinderen, baby's en borstvoeding

Vaak mogen anti-muggenmiddelen niet onder een bepaalde leeftijd (3 maanden, 1 jaar, 3 jaar, 12 jaar of zelfs 18 jaar) worden gebruikt. Ook mogen de meeste anti-muggenmiddelen niet in je neus, mond of ogen komen. Breng de middelen bij kinderen dan ook niet aan rond de ogen, mond of neus. Sla ook de handjes over zodat ze daarmee het middel niet in hun ogen, mond of neus kunnen wrijven. Laat om dezelfde reden jonge kinderen zichzelf niet insmeren.

Als je borstvoeding geeft is het belangrijk om geen anti-muggenmiddel op je borsten te smeren. Was ook je handen voordat je gaat voeden. Zo voorkomt je dat het in de mond van je baby komt.

Je kunt je baby of kind ook met kleding, klamboes en horren beschermen tegen muggen. Bewaar anti-muggenmiddelen altijd buiten het bereik van kinderen.

Gebruik van anti-muggenmiddel tijdens de zwangerschap

Producten met DEET of icaridine worden vaak afgeraden als je zwanger bent. Onderzoek heeft nog niet voldoende aangetoond dat deze producten veilig zijn te gebruiken tijdens de zwangerschap. Het is in Nederland verstandig om je hieraan te houden. In sommige landen kunnen echter gevaarlijke ziekten door muggen worden overgebracht. Daar weegt het voor mogelijke bijwerkingen van DEET of icaridine mogelijk niet op tegen het risico van de door muggen overgedragen ziekten. Volg voor voldoende bescherming de richtlijnen van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR). Er zijn geen studies die aantonen dat DEET kankerverwekkend is.

Gebruik van anti-muggenmiddel in de (sub)tropen

Middelen met DEET of icaridine worden aangeraden als hét anti-muggenmiddel in landen waar gevaarlijke ziektes zoals malaria, dengue en gele koorts door muggen kunnen worden overgebracht. De concentratie en het aantal keer dat je per dag DEET of icaridine mag gebruiken volgens de verpakking kan dan echter onvoldoende bescherming bieden. Om je voldoende te beschermen volg je de richtlijnen van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR). Ook dan is het belangrijk om niet te veel te gebruiken.

Ingrediënten

In deze ingrediëntenlijst zie je per stof of deze veilig is.

Tips

Volg de instructies

Volg altijd de gebruiksaanwijzing van de producent. Op het etiket is te vinden vanaf welke leeftijd je het middel mag gebruiken en hoe vaak per dag. Maar ook hoe lang het werkt tegen bepaalde muggensoorten.

Aantasting van kunststoffen

DEET zit meestal opgelost in de alcoholen ethanol of isopropanol. Deze oplosmiddelen kunnen kunststoffen van bijvoorbeeld brillen of horloges aantasten. Natuurlijke stoffen en nylon worden niet aangetast door middelen met DEET. Andere anti-muggenmiddelen, zoals met icaridine, hebben vaak het voordeel dat er geen in zit dat kunststoffen aantast.

Controleer het toelatingsnummer

In Nederland met je anti-muggenmiddelen met werkzame stoffen alleen gebruiken als ze zijn toegelaten door het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en ( ). Anti-muggenmiddelen met werkzame stoffen erin moeten een toelatingsnummer op de verpakking hebben staan. Dit nummer bestaat voor Nederland uit vijf cijfers gevolgd door de letter N, of een nummer dat begint met NL met daarna 7 cijfers, een streepje en nog 4 cijfers. Ook kan het middel zijn toegelaten voor alle lidstaten in de Europese Unie. Deze toelating (die dus ook voor Nederland geldt) begint met EU, waarna 7 cijfers, een streepje en nog 4 cijfers volgen. Anti-muggenmiddelen waar geen werkzame stoffen in zitten hebben geen toelating nodig en hebben dus ook geen toelatingsnummer.

Alternatieven

Er zijn ook muggenstekkers die chemische stoffen (meestal pyrethroïden) verspreiden die muggen bestrijden. Volg wel precies de gebruiksaanwijzing van zulke producten. Voor baby’s en jonge kinderen zijn vaak speciale aanwijzingen, omdat zij een groter risico lopen om te veel in te ademen. Als je geen anti-muggenmiddel met chemische stoffen wilt gebruiken, kun je ook andere muggenwerende producten gebruiken. Denk aan een klamboe voor over je bed of over de kinderwagen. Je kan ook horren in ramen en deuren plaatsen en lichaamsbedekkende kleding dragen.

Natuurlijke stoffen en armbandjes

Er zijn ook alternatieve anti-muggenmiddelen op basis van natuurlijke stoffen. Voorbeelden zijn bepaalde etherische oliën (bijvoorbeeld tea tree), kruiden (bijvoorbeeld lavendel en kattenkruid), knoflook, mentholcrème en vitamine B. Van geen van deze stoffen is aangetoond dat het daadwerkelijk werkt. Dat geldt ook voor zogenaamde anti-muggenarmbandjes.

Citronella werkt niet goed tegen muggen

Er bestaan ook alternatieve producten met bijvoorbeeld citronella erin. Maar ook van citronella is de werkzaamheid onvoldoende aangetoond. Producten met citronella mogen dus niet als een insectenwerend middel worden verkocht, maar wel als bijvoorbeeld ‘frisse huidspray’. Desondanks kom je wel citronella producten tegen die de suggestie wekken dat ze insectenwerend werken. Bijvoorbeeld door een afbeelding van een mug op het etiket.

Verschijningsvormen

Anti-muggenmiddelen vind je in de vorm van lotions, sprays, sticks en geïmpregneerde doekjes. Deze smeer je op je huid of kleding. Ook zijn er sprays en elektrische verdampers waarmee je muggen in kamers kunt bestrijden.

Informatie op het etiket

Keurmerken

Er zijn geen keurmerken of certificeringen speciaal voor anti-muggenmiddel.

Beweringen en waarschuwingen

Op het etiket van anti-muggenmiddel kun je onderstaande symbolen tegenkomen:

  • Sommige producten met zo'n symbool leveren bij opname via de mond of huid en bij inademen direct irritatie op, sommige producten kunnen schadelijk zijn.

  • Product kan gemakkelijk vlam vatten als het in contact komt met een ontstekingsbron (brandende sigaret, lucifer, vonk). Zowel vaste stoffen, vloeibare stoffen als gassen kunnen ontvlammen.

Bewaren en weggooien

Anti-muggenmiddel gooi je weg bij het klein chemisch afval. Je kunt het inleveren bij de milieustraat van je gemeente. Meer informatie over het weggooien van producten vind je op de website van Milieu Centraal.

Meer informatie

Wat zegt de wet?

De meeste anti-muggenmiddelen zijn biociden. Voordat biociden mogen worden verkocht, moeten ze zijn toegelaten door het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb). Je kunt dit controleren in de toelatingendatabank op de website van het Ctgb. Ze moeten aan een groot aantal eisen voldoen. Deze eisen gaan over zowel de veiligheid van de gebruiker en het milieu als over de werkzaamheid van het product.

De eisen zijn vastgelegd in de Europese Biocidenverordening (528/2012/EU). De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) houdt toezicht op de handel in biociden die als consumentenproduct worden verkocht.

Alternatieve producten (bijvoorbeeld op basis van citronella) vallen meestal onder de Warenwet of de Europese Cosmeticaverordening (1223/2009/EG). Producenten en importeurs van dergelijke producten moeten ervoor zorgen dat deze producten veilig zijn. De NVWA houdt toezicht op de naleving van de wettelijke eisen door producenten en importeurs.