Verschijningsvormen

Er is doorzichtige en dekkende beits te koop. Bij doorzichtige beits blijf je de nerven van het hout goed zien. Dekkende beits is ondoorzichtig, waardoor de houtnerven niet zichtbaar zijn. Zowel doorzichtige als dekkende beits kun je in verschillende kleuren kopen. Beitsen zijn op basis van terpentine en op waterbasis (ook wel 'water gedragen' beits genoemd) verkrijgbaar. Op een blik beits op waterbasis staat meestal 'geen/zeer weinig '. Op een blik beits op terpentinebasis staat 'oplosmiddelarm' of 'oplosmiddelrijk'.

Beits is vochtregulerend. Dit betekent dat het hout kan blijven 'ademen', waardoor het minder snel gaat rotten. Daarom is (buiten)beits een ander product dan buitenlak. Buitenlak zorgt juist voor een afsluitende laag op het hout. Beits dringt goed door in de ondergrond van het materiaal. Het gebruiken van grondverf is daarom niet nodig bij beits. Het is wel belangrijk om de ondergrond van vooral naaldhout, dat hars bevat, goed te ontvetten. Sommige verf voor binnen is ook vochtregulerend en wordt daarom ook wel 'binnenbeits' genoemd.

Beitsen doe je vooral buiten om hout te beschermen waar nog geen onderlaag op zit (zoals lak). Bijvoorbeeld je schutting of tuinhuisje zijn meestal geschikt om te beitsen.

Wat moet je weten

VOS en schildersziekte

Op een blik beits staat altijd de term VOS. Dit staat voor 'vluchtige organische stoffen'. Deze VOS dienen als oplosmiddel. Terpentine is een mengsel van verschillende VOS. VOS verdampen snel uit de beits en blijven in de lucht hangen. VOS zijn schadelijk voor de gezondheid. Je kunt door het inademen van een grote hoeveelheid VOS last krijgen van luchtwegirritatie, duizeligheid, misselijkheid en een dronken gevoel. Als je dag in dag uit veel VOS inademt kun je uiteindelijk hersenschade oplopen. Dit wordt ook wel Organo Psycho Syndroom (OPS) genoemd, of schildersziekte. Probeer dus altijd zo min mogelijk VOS in te ademen. Tegenwoordig mag er minder VOS in beits zitten dan vroeger. Op de verpakking lees je hoeveel VOS er daadwerkelijk in beits zit en wat dit betekent. Daarvoor zijn drie categorieën: 

Hoeveelheid VOS 
(gram per liter (g/L))
Dit betekent
Minder dan 100
Geen/zeer weinig oplosmiddel
100 tot 300
Oplosmiddelarm
Meer dan 300
Oplosmiddelrijk

Over het algemeen is beits met minder VOS minder schadelijk voor je gezondheid.

Terpentinebasis of waterbasis

Beits op basis van terpentine bestaat voor ongeveer 40% uit terpentine. Terpentine is een mengsel van koolwaterstoffen dat uit maximaal 200 verschillende stoffen bestaat. Soms lees je informatie over die stoffen op het etiket. Bijvoorbeeld 'koolwaterstoffen, C9-C11, n-alkanen, iso-alkanen, cyclische verbindingen, <2% aromaten'. 

Zowel in beits op basis van terpentine als in beits op waterbasis zitten vluchtige organische stoffen (VOS). In beits op waterbasis zit veel minder VOS, maar er kunnen wel weer andere stoffen in zitten. Van deze andere stoffen, zoals van bepaalde conserveermiddelen, kan je bijvoorbeeld een allergische reactie krijgen. Over het algemeen is beits op waterbasis minder schadelijk voor je gezondheid. En ook voor het milieu, als je je kwasten tenminste niet schoonspoelt onder de kraan.

Wat zegt de wet?

Beitsen die in Nederland te koop zijn, moeten voldoen aan Europese wetgeving. Op Europees niveau is afgesproken dat chemische stoffen die in beits zitten moeten voldoen aan de Europese REACH Verordening (1907/2006/EG). Er is een Europese verfrichtlijn (2004/42/EG), die per 2010 eisen stelt aan de hoeveelheid VOS in beitsen. Beitsen op basis van water (watergedragen beits) mogen niet meer dan 130 g/l VOS bevatten. Beitsen op terpentinebasis mogen niet meer dan 400 g/l VOS bevatten. Hoeveel VOS er volgens de wet maximaal in beits mag zitten, moet op het etiket staan (dit is de EU-grenswaarde). Op het etiket van beits moet ook staan hoeveel VOS erin zit en of het 'geen/zeer weinig oplosmiddel' bevat, 'oplosmiddelarm' of 'oplosmiddelrijk' is.

Beits moet niet alleen voldoen aan de Europese regels, maar ook aan de Nederlandse Warenwet. Producenten en importeurs moeten ervoor zorgen dat beits die op de markt komt is. De Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) houdt toezicht of producenten en importeurs wettelijke eisen naleven.

Beitsen als je zwanger bent?

Beits bevat stoffen die schadelijk zijn voor de gezondheid. Met name in VOS kunnen stoffen zitten die schadelijk zijn voor het ongeboren kind. Probeer als je zwanger bent de damp van beits zo veel mogelijk te vermijden. Zowel van beits op terpentinebasis als van beits op waterbasis. Laat liever iemand anders beitsen die niet zwanger is.

Voorzorgs­maatregelen

Tips

  • Voorkom contact met de huid. Beits bevat vaak stoffen die eczeem en allergische reacties kunnen veroorzaken. Tips om contact met de huid te voorkomen:
    • Werk zorgvuldig; rustig roeren, niet morsen
    • Draag werkkleding en handschoenen
    • Denk eraan dat rollers meer spatten dan kwasten 
  • Lees de gebruiksaanwijzing op het etiket.
  • Probeer het inademen van VOS te voorkomen. VOS verdampen snel en ze zijn schadelijk voor de gezondheid. Ook buiten kun je veel oplosmiddel inademen als je bijvoorbeeld een groot oppervlak schildert (zoals houten gevels) of bij warm of windstil weer.
  • Houd beits buiten het bereik van kinderen, omdat er schadelijke stoffen in zitten. Probeer als je zwanger bent, zo min mogelijk te werken met beits.

Let extra op als je online beits bestelt:

  1. Online producten kopen bij Nederlandse webwinkel: doorgaans veilig.
  2. Online producten kopen bij webwinkel binnen de Europese Unie: doorgaans veilig.
  3. Online producten kopen bij webwinkel buiten de Europese Unie: mogelijk onveilig.

Ingrediënten

Keurmerken en beweringen

Er bestaan keurmerken op het gebied van duurzaamheid en milieu voor verf. Voorbeelden van keurmerken van beits die je kunt tegenkomen zijn:

  • EU Ecolabel
  • Dubokeur

Op de pagina Verf kan je meer lezen over deze keurmerken.

Bewaren en weggooien

Zit je tussen twee beitsklussen in?

Als je hebt gebeitst met beits op terpentinebasis, dan kun je daarvoor gebruikte kwasten en rollers in een gesloten plastic zakje in de vriezer enkele dagen bewaren en soepel houden. Als je hebt gebeitst met beits op waterbasis, dan kun je daarvoor gebruikte kwasten enkele dagen bewaren in een potje met water of door ze strak in aluminiumfolie te wikkelen. Dat laatste kan ook met rollers.

Spoel kwasten niet uit onder de kraan en giet geen restjes beits door de gootsteen. Ook niet als je beits op waterbasis is.

Weggooien

Beits die over is en vochtige kwasten en rollers gooi je weg bij het klein chemisch afval. Een leeg en opgedroogd blik beits gooi je weg bij het restafval, net zoals opgedroogde kwasten en rollers. Meer informatie over het weggooien van producten vind je op de website van Milieu Centraal.