Verschijningsvormen

Terpentine heet in het Engels white-spirit en wordt in de volksmond ook wel 'peut' genoemd. Het zit altijd in een fles (met kinderveilige sluiting). Je gebruikt terpentine om verf op terpentinebasis mee te verdunnen, om (verf)vlekken van de vloer, van het houtwerk of uit kleding te verwijderen of kwasten mee schoon te maken. Terpentine is niet geschikt als verdunningsmiddel voor latexverf of acrylverf. Daar gebruik je water voor.

Terpentijn is een ander product dan terpentine. Terpentijn wordt uit hars en etherische oliën gemaakt en terpentine uit aardolie. Terpentijn is vettiger. (Kunst)schilders gebruiken terpentijn voor het verdunnen van olieverf.

Wat moet je weten

Stoffen in terpentine 

Terpentine bestaat uit een mengsel van koolwaterstoffen dat uit maximaal 200 verschillende stoffen bestaat. Op de verpakking lees je soms informatie over deze stoffen, bijvoorbeeld 'Koolwaterstoffen, C9-C11, n-alkanen, iso-alkanen, cyclische verbindingen, <2% aromaten'. De koolwaterstoffen komen uit 'nafta', oftewel petroleum dat van aardolie is gemaakt, en zijn vluchtige organische stoffen (VOS). Bij de productie wordt een deel van de sterk ruikende VOS, de aromaten (zoals tolueen en xyleen), verwijderd. Er bestaat ook aromaatvrije (reukvrije) terpentine of 'Eco-terpentine', waar geen (sterke) geur aan zit. 

VOS en schildersziekte

VOS verdampen snel, blijven vervolgens in de lucht hangen en zijn schadelijk voor je gezondheid. Je kunt door het inademen van een grote hoeveelheid VOS last krijgen van luchtwegirritatie, duizeligheid, misselijkheid en een dronken gevoel. Als je dag in dag uit veel VOS inademt, kun je uiteindelijk hersenschade oplopen. Dit heet het Organo Psycho Syndroom (OPS), ofwel schildersziekte. Bij het werken met terpentine moet je daarom zorgen voor goede ventilatie. In VOS kunnen stoffen zitten die schadelijk zijn voor het ongeboren kind. Probeer als je zwanger bent het inademen van terpentinedampen zo veel mogelijk te vermijden. Houd terpentine ook buiten het bereik van kinderen.

Wat zegt de wet?

In Nederland moet terpentine voldoen aan Europese wetgeving. Op Europees niveau is afgesproken dat chemische stoffen in terpentine moeten voldoen aan de Europese REACH Verordening (1907/2006/EG). Deze afspraken uit de REACH Verordening zijn in Nederland opgenomen in de Warenwet. Producenten en importeurs moeten ervoor zorgen dat terpentine die op de markt komt is. De Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) houdt toezicht of producenten en importeurs de wettelijke eisen naleven. 

Gevaarsymbolen op het etiket

Op de ene fles terpentine kunnen meer of minder gevaarsymbolen staan dan op de andere. Het ontbreken van bepaalde gevaarsymbolen geeft aan dat de terpentine iets minder brandbaar of schadelijk voor de gezondheid of het milieu is, niet dat het product onbrandbaar of onschadelijk is. Je moet met terpentine altijd voorzichtig omgaan, ook met aromaatvrije of 'Eco-terpentine'.

Niet braken na inslikken van terpentine

Zorg ervoor dat je geen terpentine inslikt. Op het etiket van een fles terpentine staat altijd dat je niet opzettelijk moet braken als je het per ongeluk binnenkrijgt. Bij het braken kan er namelijk een kleine hoeveelheid terpentine in de longen komen. Dat kan leiden tot een ernstige longontsteking. Het is schadelijker voor je gezondheid om terpentine in je longen te krijgen, dan dat terpentine in je maag terechtkomt. 


Voorzorgs­maatregelen

Tips

  • Voorkom contact met de huid. Terpentine bevat stoffen die eczeem kunnen veroorzaken. Tips om contact met de huid te voorkomen:
    • Werk zorgvuldig; niet morsen
    • Draag werkkleding en handschoenen
  • Lees de gebruiksaanwijzing en bekijk de gevaarsymbolen op het etiket.
  • Probeer het inademen van VOS te voorkomen. Dit doe je door de ruimte waarin je werkt altijd goed te ventileren. VOS verdampen snel en ze zijn schadelijk voor je gezondheid.
  • Terpentine wordt soms ook als ontvetter gebruikt. Het is echter niet geschikt om een oppervlak mee te ontvetten voordat je gaat lijmen of schilderen. Terpentine is al redelijk vettig van zichzelf. Gebruik dan bijvoorbeeld wasbenzine.
  • Houd terpentine buiten het bereik van kinderen, omdat er schadelijk stoffen in zitten. Probeer als je zwanger bent zo min mogelijk te werken met terpentine. 

Let extra op als je online terpentine bestelt:

  1. Online producten kopen bij Nederlandse webwinkel: doorgaans veilig.
  2. Online producten kopen bij webwinkel binnen de Europese Unie: doorgaans veilig.
  3. Online producten kopen bij webwinkel buiten de Europese Unie: mogelijk onveilig.

Ingrediënten

Oplosmiddel

  • Hoe vaak zit het er in?
  • Veilig te gebruiken?

Koolwaterstoffen

  • Vaak
Relevant voor
Baby's
Jonge kinderen
Veelgebruikers
Zwangeren

Koolwaterstoffen (soms ook alifatische koolwaterstoffen genoemd) zijn vluchtige organische stoffen die worden gewonnen uit aardolie. Een mengsel van koolwaterstoffen heet terpentine. Inademing van te veel koolwaterstoffen kan gezondheidsklachten geven of schadelijk zijn voor het ongeboren kind. Contact met de huid kan leiden tot eczeem. Probeer als je zwanger bent zo veel mogelijk het gebruik van terpentine te vermijden. Houd terpentine buiten het bereik van kinderen.

Meer info over koolwaterstoffen

Vluchtige organische stoffen

  • Vaak
Relevant voor
Baby's
Jonge kinderen
Zwangeren

Terpentine bestaat uit een mengsel van koolwaterstoffen. Dit zijn vluchtige organische stoffen (VOS). Het inademen van te veel VOS is schadelijk voor je gezondheid. Als terpentine op je huid komt, leidt dit mogelijk tot eczeem. VOS zijn ook schadelijk voor het ongeboren kind. Probeer als je zwanger bent zo veel mogelijk het gebruiken met producten met VOS, zoals terpentine, te vermijden. Houd terpentine buiten het bereik van kinderen.

Meer info over vluchtige organische stoffen

Keurmerken en beweringen

Er zijn geen keurmerken of certificaten speciaal voor terpentine.

Bewaren en weggooien

Bewaar terpentine buiten bereik van kinderen.

Restjes terpentine gooi je in een potje weg bij het klein chemisch afval. Een lege terpentinefles gooi je weg bij het restafval, niet bij het plastic of PMD afval. Meer informatie over het weggooien van producten vind je op de website van Milieu Centraal