Verschijningsvormen

Je hebt twee soorten anti-muggenmiddelen. Middelen die bedoeld zijn om muggen af te weren en middelen die bedoeld zijn om muggen te bestrijden.

Om muggen af te weren kun je middelen gebruiken die je op je huid of kleding smeert of spuit. Deze middelen vind je in de vorm van lotions, sprays, sticks en geïmpregneerde doekjes. Ook bestaan er artikelen om muggen af te weren waarin soms middelen met een muggen-afwerende werking zijn verwerkt. Denk aan klamboes die behandeld zijn met een chemische stof. Ook zijn er speciale armbandjes die een stof met muggen-afwerende werking bevatten. Je hebt toegelaten anti-muggenmiddelen met om muggen af te weren met als werkzame stof DEET, citriodiol (Eucalyptus citriodora olie, p-menthaan-3,8-diol ), icaridine of ethylbutylacetylaminopropionaat (ethyl N-acetyl-n-butyl-b-alaniaat).

Om muggen te bestrijden gebruik je middelen die niet bedoeld zijn om op je huid te spuiten. Je hebt sprays die bedoeld zijn voor in je kamer of waar je oppervlaktes mee kan behandelen. Ook bestaan er elektrische verdampers die chemische stoffen afscheiden die muggen bestrijden. Middelen om muggen te bestrijden bevatten meestal pyrethroïden, maar dat zijn geen persoonlijke verzorgingsproducten.

Wat moet je weten

Wat zegt de wet?

De meeste anti-muggenmiddelen zijn biociden. Voordat biociden mogen worden verkocht, moeten ze zijn toegelaten door het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) en aan een groot aantal eisen voldoen. Deze eisen hebben betrekking op zowel de veiligheid van de gebruiker en het milieu als op de werkzaamheid van het product.  

De eisen zijn vastgelegd in de Europese Biocidenverordening (528/2012/EU). De Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) houdt toezicht op de handel in biociden die als consumentenproduct worden verkocht.  

Er bestaan alternatieve producten met bijvoorbeeld citronella erin. Omdat de werkzaamheid van citronella onvoldoende is aangetoond is het niet meer geregistreerd als biocide. Dergelijke producten mogen dus niet als een insectenwerend middel worden verkocht, maar wel als bijvoorbeeld ‘frisse huidspray’. Desondanks kom je wel citronella producten tegen die sterk de suggestie wekken dat ze insectenwerend werken. Alternatieve producten vallen meestal onder de Warenwet of de Europese Cosmeticaverordening (1223/2009/EG). Producenten en importeurs van dergelijke producten moeten ervoor zorgen dat deze producten zijn. De NVWA houdt toezicht op de naleving van de wettelijke eisen door producenten en importeurs.

Concentratie DEET

DEET is de bekendste werkzame stof in anti-muggenmiddel en in Nederland verkrijgbaar in producten in concentraties van 10 tot 50%. De hogere concentraties zijn effectiever of werken langer, maar je mag ze weer minder vaak opbrengen. Hoge concentraties DEET zijn niet geschikt voor jonge kinderen of als je zwanger bent. In andere landen kan je soms anti-muggenmiddel kopen met hogere concentraties dan 50% DEET. Gebruik deze niet. Een hogere concentratie dan 50% blijkt niet beter te werken, maar leidt wel eerder tot schadelijke effecten op je gezondheid. Je wordt namelijk sneller aan te veel DEET blootgesteld. Bovendien kunnen hogere concentraties dan 50% ook leiden tot blaarvorming op je huid.  

Zijn anti-muggenmiddelen schadelijk voor de gezondheid?

Te veel blootstelling aan anti-muggenmiddel zoals DEET kan leiden tot vergiftigingsverschijnselen. Wanneer je je houdt aan de gebruiksvoorschriften op de verpakking is anti-muggenmiddel niet schadelijk voor je gezondheid. Meestal lees je op het etiket van anti-muggenmiddel dat het niet geschikt is voor kinderen onder een bepaalde leeftijd. Zij kunnen gemakkelijker te veel worden blootgesteld aan de stoffen die erin zitten. Ook wordt DEET vaak afgeraden als je zwanger bent, omdat onderzoek niet goed heeft aangetoond dat er dan geen bestaat. Het is in Nederland verstandig om je hieraan te houden. In sommige landen kunnen echter gevaarlijke ziekten door muggen worden overgebracht. Daar weegt het risico voor mogelijke bijwerkingen mogelijk niet op tegen het risico van de door muggen overgedragen ziekten. Volg voor voldoende bescherming de richtlijnen van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR). Er zijn geen studies die aantonen dat DEET kankerverwekkend is.

Gebruik van anti-muggenmiddel in de (sub)tropen

Hoewel er goedwerkende alternatieven bestaan (bijvoorbeeld middelen op basis van icaridine), wordt DEET nog steeds aangeraden als hèt anti-muggenmiddel in landen waar gevaarlijke ziektes zoals malaria, dengue en gele koorts door muggen kunnen worden overgebracht. De concentratie en het aantal keer dat je per dag DEET mag gebruiken volgens de verpakking kan dan echter onvoldoende bescherming bieden. Om je voldoende te beschermen volg je de richtlijnen van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR). Ook dan is het belangrijk om niet te veel te gebruiken.

Tips

Volg de instructie

Volg altijd de gebruiksaanwijzing van de producent. Hierop is vaak te vinden vanaf welke leeftijd je het middel mag gebruiken en het aantal keer per dag. Maar ook hoe lang het werkt tegen bepaalde muggensoorten. In landen waar gevaarlijke ziekten door muggen worden overgebracht gebruik je het beste de richtlijnen van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR).

Kinderen

Vaak mogen anti-muggenmiddelen niet onder een bepaalde leeftijd (3 maanden, 1 jaar, 13 jaar of zelfs 18 jaar) worden gebruikt. Ook mogen de meeste anti-muggenmiddelen niet in je neus, mond of ogen komen. Breng de middelen bij kinderen dan ook niet aan rond de ogen, mond of neus. Sla ook de handjes over zodat ze daarmee het middel niet in hun ogen, mond of neus kunnen wrijven. Bedekkende kleding en klamboes behoren ook tot de middelen om insecten bij kleine kinderen te weren. Bewaar anti-muggenmiddelen buiten het bereik van kinderen.

Aantasting van kunststoffen

DEET zit meestal opgelost in de alcoholen ethanol of isopropanol. Deze oplosmiddelen kunnen kunststoffen, bijvoorbeeld brillen of horloges, aantasten. en nylon worden niet aangetast door DEET. Andere anti-muggenmiddelen, zoals met icaridine, hebben vaak het voordeel dat er geen in zit dat kunststoffen aantast.

Online kopen

In Nederland mag je anti-muggenmiddelen met biociden alleen gebruiken als ze zijn toegelaten door het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb). Koop je anti-muggenmiddel online, weet dan dat er buiten Nederland andere eisen op het product van toepassing kunnen zijn. Koop alleen anti-muggenmiddelen die op de Nederlandse markt zijn toegelaten. Je kunt dit controleren in de toelatingendatabank op de website van het Ctgb.

Ingrediënten

Alternatieven

Als je geen chemische stoffen als anti-muggenmiddel wilt gebruiken, kun je ook een muggenwerend artikel gebruiken. Denk bijvoorbeeld aan een klamboe zonder anti-muggenmiddel erin voor over je bed of over de kinderwagen. Je kan ook horren in ramen en deuren plaatsen en lichaamsbedekkende kleding dragen.  

Er zijn ook alternatieve anti-muggenmiddelen op de markt op basis van stoffen die van nature voorkomen. Voorbeeld zijn tea tree olie, bepaalde kruiden (waaronder lavendel en kattenkruid), knoflook, mentholcrème en vitamine B. Van geen van deze middelen is aangetoond dat het daadwerkelijk werkt. Dat geldt ook voor speciale armbandjes die een stof met muggen-afwerende werking bevatten.

Keurmerken en beweringen

Er zijn geen keurmerken of certificaten speciaal voor anti-muggenmiddel.
Op de website van Milieu Centraal is een keurmerkenwijzer te vinden. Hierin worden veel keurmerken op het gebied van duurzaamheid en milieu genoemd en uitgelegd.

Je vindt soms wel beweringen op de verpakking. Sommige producenten noemen een ‘repellent factor’ op de verpakking (IR of IRF met een getal erachter). Dit is bedoeld om onderscheid te maken tussen verschillen in sterkte van het middel (bijvoorbeeld met betrekking tot het percentage DEET dat erin zit). Op de verpakking kan ook staan aangegeven in aantal uren hoe lang het middel werkzaam is.
Dit zijn aanbevelingen die producenten zelf op de verpakking mogen zetten.

Bewaren en weggooien

Anti-muggenmiddel gooi je weg bij het klein chemisch afval. Je kunt het inleveren bij de milieustraat van je gemeente. Meer informatie over het weggooien van producten vind je op de website van Milieu Centraal.