Wat moet je weten

Gewasbeschermingsmiddelen, biociden en diergeneesmiddelen

Gewasbeschermingsmiddelen en zijn meestal bestrijdingsmiddelen. Biociden zijn producten bestemd om ongewenste organismen zoals bacteriën, virussen, schimmels, mieren, muizen of insecten te bestrijden of af te weren, bijvoorbeeld een mierenlokdoos. Gewasbeschermingsmiddelen beschermen je planten tegen bepaalde diersoorten, bijvoorbeeld slakkenkorrels, of bestrijden ongewenste planten (onkruidverdelgers). Middelen voor de behandeling van dieren, zoals een vlooienband, zijn diergeneesmiddelen. Al deze middelen kunnen schadelijk zijn voor huisdieren en mensen. Het is dan ook belangrijk om gewasbeschermingsmiddelen, biociden en diergeneesmiddelen te gebruiken volgens de aanwijzingen op de verpakking. Zo weet je zeker dat het is voor jezelf, je gezin of voor je huisdier.

Wat zegt de wet over gewasbeschermingsmiddelen, biociden en diergeneesmiddelen?

Handel en gebruik in gewasbeschermingsmiddelen en biociden is geregeld in Europese verordeningen. De Europese Biocidenverordening (528/2012/EU) en de Gewasbeschermingsmiddelen Verordening (1107/2009/EU).  Ook moeten ze voldoen aan de Nederlandse wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) houdt toezicht op de handel in gewasbeschermingsmiddelen (zoals slakkenkorrels) en biociden (zoals mierenlokdoosjes) die als consumentenproduct worden verkocht.

Voor het in de handel brengen van diergeneesmiddelen (zoals een vlooienband) is een vergunning nodig. In Nederland is het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG), afdeling Bureau Diergeneesmiddelen (BD), verantwoordelijk voor het toelatingsproces van diergeneesmiddelen. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) houdt ook toezicht op de handel in diergeneesmiddelen.

Risico’s

Gebruik gewasbeschermingsmiddelen, biociden en diergeneesmiddelen altijd volgens de aanwijzingen op de verpakking of het etiket. Ze zijn niet ongevaarlijk en kunnen een vormen voor de gezondheid van mens en dier en voor het milieu als je ze verkeerd gebruikt. Houd zulke producten ook altijd buiten bereik van kinderen en huisdieren. Berg ze goed op.

Heb je een huisdier, zoals een kat of een hond, dat vaak op het balkon of in de tuin is, let er dan op dat het dier geen gewasbeschermingsmiddelen, biociden en onbedoeld diergeneesmiddelen binnenkrijgt. Zorg er ook voor dat je huisdier niet bij zijn eigen vlooienband of spot on kan komen.

Kunstmest en het milieu

In kunstmest en plantenvoeding zitten meststoffen die de planten beter laten groeien. Voorbeelden van meststoffen zijn: stikstof, fosfor en kalium. Deze chemische stoffen lossen gemakkelijk op in water. Teveel van deze meststoffen is niet goed voor het oppervlaktewater. Dat wordt er zuurstof arm van. Natuurlijke mest bevat ook gemakkelijk in wateroplosbare stoffen die in het milieu terechtkomen. Je kunt er daarom ook voor kiezen biologische producten te gebruiken. De meststoffen in deze producten worden gebonden aan de bodem en daarna opgenomen door de plant. Daardoor komen ze niet zo makkelijk in het milieu terecht. Producten met meststoffen erin moeten voldoen aan de meststoffenwet. Hier geldt dat producenten en importeurs ervoor moeten zorgen dat producten die op de markt komen veilig zijn. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) houdt toezicht op de naleving van de wettelijke eisen door producenten en importeurs.

Bewaren en weggooien

Tuinafval gooi je weg bij het groente-, fruit- en tuinafval (gft). Wil je verpakkingen met biociden of gewasbeschermingsmiddelen weggooien, doe dit dan bij het klein chemisch afval. Lees op het etiket van het product wat wordt aangeraden. Verbrand geen verduurzaamd en geverfd hout.

Meer informatie over het weggooien van producten vind je op de website van Milieu Centraal.

Tips

Lees het etiket

Gebruik je een product voor tuin of balkon, lees dan eerst het etiket. Gebruik gewasbeschermingsmiddelen en biociden altijd volgens de gebruiksaanwijzing. Dat is het veiligst voor jezelf, je gezin en voor je huisdier.

Zoek het toelatingsnummer op de verpakking

Gewasbeschermingsmiddelen en biociden die in Nederland te koop zijn moeten een toelatingsnummer hebben. Op de verpakking staat dan bijvoorbeeld 12345N of NL-12345678910. Zo kun je snel controleren of het middel dat je koopt in Nederland toegestaan is. De nummers worden vastgesteld door het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb).

Spot on vlooienmiddelen

Spot on producten zijn bedoeld voor op de huid. Gebruik spot on producten alleen tussen de schouderbladen van kat of hond. Zo weet je zeker dat je kat of hond de chemische stoffen die erin zitten niet kan oplikken.

Ingrediënten

Chemische stoffen in producten voor tuin en balkon die vragen oproepen

  • Werkzame stoffen in gewasbeschermingsmiddelen worden meestal gebruikt om planten of plantaardige producten te beschermen, of ongewenste planten te doden (onkruidverdelgers). Voorbeelden zijn metaldehyde en ijzer(III)fosfaat om slakken te bestrijden.
  • Werkzame stoffen in biociden bestrijden of weren schadelijke of ongewenste organismen. Bijvoorbeeld neonicotinoïden of fenothrin in een mierenlokdoos.
  • Meststoffen bevorderen de groei van planten. Bekende voorbeelden van meststoffen zijn: stikstof, fosfor en kalium. Meststoffen zijn onschadelijk en komen ook in de natuur zelf voor.
  • Anti-vlooienmiddelen doden vlooien bij katten en honden. Veel gebruikte chemische stoffen in anti-vlooienproducten zijn: fipronil, selamectine en imidacloprid. Deze chemische stoffen zijn veilig te gebruiken als je ervoor zorgt dat je kat of hond er niet bij kan. Let er dus vooral bij spot on producten op dat je het middel aanbrengt tussen de schouderbladen van je kat of hond, zodat zij het er niet af kunnen likken.
  • Chroom-6 zit soms in verduurzaamd hout. Verduurzaamd hout is behandeld (geïmpregneerd) met stoffen, zodat het minder snel gaat rotten. Voorbeelden van verduurzaamd hout zijn schuttingen, paaltjes of speeltoestellen. Chroom-6 maakt(e) deel uit van middelen om hout te impregneren. Chroom-6 kan vrijkomen als je dit hout schuurt, zaagt of verbrandt.

Keurmerken en beweringen

Er zijn geen speciale keurmerken voor producten voor tuin en balkon. Op de website van Milieu Centraal vind je en keurmerkenwijzer. Hier zijn wel keurmerken te vinden over bloemen en planten.

Gewasbeschermingsmiddelen die toegelaten zijn door het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) hebben op de verpakking een toelatingsnummer. Het nummer bestaat uit 4 of 5 cijfers en de hoofdletter N, of 11 cijfers en NL.