Wat moet je weten

Tijdens het bereiden van maaltijden kunnen chemische stoffen uit bijvoorbeeld het bestek of pannen en gardes vrijkomen en in het eten komen. Zo kun je kleine hoeveelheden van de stoffen binnenkrijgen.

Waarom zitten er chemische stoffen in keukengerei?

Chemische stoffen verbeteren het keukengerei. Zo bakt de koekenpan niet meer aan door bijvoorbeeld de anti-aanbaklaag, zijn kunststofspatels makkelijk schoon te maken na gebruik, en houden plastic boterhamzakjes je boterhammen vers omdat ze geen lucht doorlaten. Het is niet de bedoeling dat de chemische stoffen in het voedsel terecht komen. Daarom worden er speciale zogenaamde migratietesten gedaan om zeker te weten hoeveel er in het voedsel terecht kan komen en om te zorgen dat deze hoeveelheden zo klein zijn dat ze geen effect op de gezondheid hebben.  

Wat zegt de wet over chemische stoffen in keukengerei? 

Het is goed om te weten dat keukengerei moet voldoen aan de Europese Voedselcontactmaterialen Verordening (1935/2004/EG). Hierin staat dat stoffen die in verpakkingsmateriaal voor levensmiddelen of in gebruiksartikelen gebruikt worden ‘ moeten zijn voor gebruik’, zonder echter verdere specifieke eisen te stellen. Die specifieke eisen zijn voor plastic materialen wel te vinden in Verordening (EU) nr. 10/2011 en (voor gerecycled plastic) 282/2008. Voor specifieke eisen voor andere materialen geldt aanvullende nationale wetgeving; in Nederland zijn voor materialen zoals deklagen (coatings), metaal, papier en karton, glas, keramiek, rubber, hout, kurk en textiel positieve lijsten in het Warenwetbesluit en de bijbehorende ‘Warenwetregeling Verpakkingen en Gebruiksartikelen’ (WVG). Alleen chemische stoffen die geen voor de gezondheid van consumenten zijn, mogen door fabrikanten bij het maken van keukengerei gebruikt worden. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) houdt toezicht op de naleving van de wet- en regelgeving door bedrijven. Wil je meer weten over verpakkingsmaterialen van voedingsproducten dan kun je terecht op de website van het Voedingscentrum.

Is houten keukengerei beter dan plastic gerei?

Nee, niet per definitie. Plastic keukengerei is veilig als je het gebruikt volgens de gebruiksaanwijzing. Bij plastic spatels moet je oppassen dat je ze niet te lang verhit waardoor ze kunnen beschadigen. Bij houten spatels heb je hier minder snel last van. Bij snijplanken is het zo dat plastic en glazen snijplanken makkelijker goed schoon te krijgen zijn dan hout. Daardoor vindt bij plastic en glazen snijplanken minder gauw kruisbesmetting plaats. Dat is het overbrengen van (ziekmakende) bacteriën van het ene product naar het andere product.

Reactie van keukengerei met voedsel

Sommige stoffen in voedsel reageren met bijvoorbeeld bestek of aluminiumfolie. Eieren of (zuur) fruit eten met zilver bestek bijvoorbeeld is niet aan te raden. Aluminiumfolie moet je niet gebruiken om zoute of zure producten af te dekken. Aluminium is oplosbaar onder invloed van zout en zuur. Om deze reden worden aluminium blikjes gecoat met een beschermlaag aan de binnenkant. Bewaar hele zure of zoute voedingsmiddelen, zoals bijvoorbeeld vruchtensap, tomatenpuree, rabarber, zoute haring daarom ook niet in aluminiumpannen of –schalen. 

Beschadigd keukengerei

Het is beter of beschadigd keukengerei niet meer te gebruiken. Denk bijvoorbeeld aan pannen met een teflon laag. Zo voorkom je dat stukjes teflon in je voedsel terecht komen. Bij pannen met handvaten van kunststof gebeurt het soms dat ze smelten of wat verbranden. Ventileer de keuken goed als dat gebeurt.

Onderhoud van keukengerei 

Hygiëne is belangrijk in de keuken. Maak je keukengerei altijd goed schoon. Afwassen met heet water en afwasmiddel is vaak voldoende.

Bewaren en weggooien

Keukengerei dat je niet meer gebruikt kun je doorgeven aan anderen of wegbrengen naar een kringloopwinkel. Is het keukengerei kapot of versleten, dan kun je het weggooien bij het restafval. Meer informatie over het weggooien van producten vind je op de website van Milieu Centraal. Daar vind je een Afvalscheidingswijzer die aangeeft in welke bak producten weggegooid kunnen worden.

Keurmerken en beweringen

Keukengerei dat met voedsel in contact komt moet het volgende symbool bevatten. 

Dit symbool staat op het product zelf of op de bijsluiter.  Op de website van Milieu Centraal vind je een keurmerkenwijzer.

Ingrediënten

Chemische stoffen in keukengerei die vragen oproepen

  • Weekmakers: Dit zijn olieachtige stoffen die aan bijvoorbeeld siliconen bakvormen worden toegevoegd om de vorm soepel en buigzaam te maken.
  • Minerale olie: Deze olie wordt gebruikt om houten snijplanken te impregneren.
  • Zware metalen: Deze komen voor in aardewerk en keramiek. Zowel in de klei waarmee schalen, borden, tangines en bekers gemaakt worden, als in de verf waarmee ze beschilderd zijn. Goede kwaliteit keramiek is zo goed verhit dat deze stoffen niet vrij komen, maar bij lage kwaliteit keramiek en aardewerk kunnen de stoffen wel vrijkomen en in het voedsel terecht komen. Souvenirs zijn berucht bij de controlerende instanties en worden nogal eens uit de handel gehaald door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). Zelf meegebrachte souvenirs worden uiteraard door niemand gecontroleerd.
  • Kleurstoffen: Deze stoffen op verpakkingen van voedsel en op keukengerei zelf verfraaien een product.

Tips

Vermijd beschilderd keukengerei

Kleurstoffen kunnen vrijkomen als ze in contact met voedsel komen als je het keukengerei bijvoorbeeld verwarmd. Gebruik liever onbeschilderde producten.

Hou verpakkingsmateriaal gescheiden van voedsel

Papier en karton dat bedrukt is bevat kleurstoffen. Let er vooral bij vette levensmiddelen op dat je eten de kleurstof niet opneemt. Denk aan het gekleurde servetje onder een gebakje of het ontdooien van een pizza terwijl die nog in de doos zit. Doe dit liever niet. Iets soortgelijks geldt ook als je thee zet. Als je het natte theezakje op het papiertje bewaart voor de volgende kop thee, dan kunnen de kleurstoffen in de thee trekken.

Gebruik liever geen beschadigd keukengerei

Is iets beschadigd, gebruik het liever niet meer.

Online kopen

Koop je keukengerei online weet dan dat webshops in de EU-lidstaten zich aan Europese regels moeten houden. Koop je via een webshop van buiten de EU-lidstaten dan zijn er andere eisen de producten van toepassing. Je weet dan niet hoe veilig het product is.