Verschijningsvormen

Pannen met een anti-aanbaklaag zijn er in veel verschillende vormen. Koekenpannen en wokpannen zijn de bekendste.

Wat moet je weten

Wat zegt de wet?

In Europa moeten pannen met een anti-aanbaklaag voldoen aan strenge veiligheidseisen. Deze eisen zijn vastgelegd in de Europese kaderverordening voedselcontactmaterialen (1935/2004/EG). In deze wet staan algemene eisen voor producten die in aanraking komen met voedsel. Deze wet zegt dat pannen met een anti-aanbaklaag geen gevaar mogen opleveren voor de gezondheid van consumenten. In Nederland staan regels hierover in het Warenwetbesluit verpakkingen en gebruiksartikelen. De Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) houdt toezicht of producenten en importeurs de wettelijke eisen naleven.

Waar zijn anti-aanbakpannen van gemaakt?

Er bestaan pannen met verschillende soorten anti-aanbaklagen. 

Teflon

Een pan met een anti-aanbaklaag bestaat vaak uit metaal met een laag van Teflon. Teflon is een merknaam. Een laag Teflon bestaat bestaat meestal uit de chemische stof polytetrafluorethyleen (PTFE), een fluorpolymeer. Producenten noemen andere, minder gebruikte chemische stoffen met ongeveer dezelfde eigenschappen ook Teflon. Na verhitten vormt PTFE een ondoordringbare laag in de pan. Voedsel kleeft hier niet snel aan vast. 

Vroeger gebruikten producenten ook de chemische stof perfluoroctaanzuur (PFOA) in anti-aanbaklagen. Sinds 2015 gebruiken verschillende producenten geen PFOA meer in pannen met een anti-aanbaklaag. In plaats daarvan gebruiken ze andere, minder schadelijke stoffen. Testen van de Consumentenbond vonden dan ook geen PFOA in pannen met een anti-aanbaklaag op de Nederlandse markt. Voor PFOA is in Europa wettelijk vastgelegd dat deze stof vanaf 2020 niet meer voor mag komen in pannen met een anti-aanbaklaag. In landen als China gebruiken producenten nog wel PFOA om pannen met een anti-aanbaklaag te maken. 

Thermolon

Pannen met een anti-aanbaklaag kunnen ook gemaakt zijn van metaal met een laag van keramiek en titanium. Producenten brengen deze pannen op de markt onder het handelsmerk Thermolon. Deze pannen hebben dezelfde eigenschappen als pannen met een Teflon anti-aanbaklaag, maar zijn beter bestand tegen hitte. 

Zijn pannen met een anti-aanbaklaag veilig om te gebruiken?

Teflon

Een Teflon (PTFE) pan is om te gebruiken, zolang deze niet te hoog verhit wordt. Als je een pan leeg verhit, wordt binnen drie minuten een temperatuur van 350 graden Celsius bereikt. Bij deze temperatuur valt PTFE uit elkaar en komen er fluorwaterstofdampen vrij. Voor mensen kunnen deze dampen irriterend zijn en griepverschijnselen veroorzaken. Vogels zijn ook gevoelig voor deze dampen en kunnen er zelfs dood aan gaan.

Probeer er ook voor te zorgen dat een Teflon pan niet beschadigt. Een Teflon anti-aanbaklaag is zacht en erg gevoelig voor beschadigingen. Gebruik houten of plastic keukengerei om krassen te voorkomen en stop pannen met een Teflon anti-aanbaklaag niet in de vaatwasser. Door beschadigingen in de Teflon anti-aanbaklaag van de pan kunnen er stukjes PTFE loskomen. Voor zover bekend heeft het binnenkrijgen van stukjes PTFE geen negatief effect op de gezondheid. Het lichaam neemt PFTE niet op en het verdwijnt met de ontlasting. Bij een beschadigde Teflon anti-aanbakpan is er wel meer kans op het aanbranden van eten. In aangebrand eten zitten stoffen die schadelijk zijn voor de gezondheid.

Thermolon

Voor pannen met een Thermolon anti-aanbaklaag gelden dezelfde voorzorgsmaatregelen als voor pannen met een Teflon anti-aanbaklaag. Pannen met een Thermolon anti-aanbaklaag zijn wel beter bestand tegen hitte. Ze kunnen veilig verhit worden tot een temperatuur van 450 graden Celsius.

Tips

Volg de instructies

  • Gebruik pannen met een anti-aanbaklaag altijd volgens de instructies van de producent. Gebruik deze niet op een andere manier.
  • Reinig de pannen ook volgens de instructies van de producent. 

Online kopen

Webshops in EU-lidstaten moeten zich aan Europese regels houden. Koop je pannen met een anti-aanbaklaag via een webshop van buiten de EU-lidstaten, dan zijn er andere eisen op pannen met een anti-aanbaklaag van toepassing. Je weet dan niet hoe veilig het product is.

Aanwijzingen voor normaal gebruik

  • Verhit de pan niet terwijl deze leeg is.
  • Voorkom oververhitting van de pan door deze niet op het hoogste vuur te verhitten. Sommige anti-aanbakpannen hebben een rode stip in het midden van de pan, die als doel heeft om aan te geven of de goede baktemperatuur is bereikt. Deze rode stip geeft echter niet de precieze temperatuur aan. Je kunt hier niet volledig op vertrouwen om oververhitting tegen te gaan.
  • Voorkom beschadiging van de anti-aanbaklaag van de pan door houten of plastic keukengerei te gebruiken (in plaats van metalen keukengerei).

Ingrediënten

Plastic

  • Hoe vaak zit het er in?
  • Veilig te gebruiken?

Polytetrafluorethyleen (PTFE)

  • vaak

PTFE (polytetrafluorethyleen) is het meest bekende ingrediënt van de Teflon anti-aanbaklaag. Bij normaal gebruik zijn pannen met PTFE veilig.

Alternatieven

Er zijn alternatieve materialen om pannen van te maken. Deze pannen zijn geen anti-aanbakpannen. Afhankelijk van het gerecht en de bereidingswijze, kunnen de volgende pannen goede alternatieven zijn voor anti-aanbakpannen:

  • (Geëmailleerd) gietijzeren pannen
  • Hard-geanodiseerd aluminium pannen (niet geschikt voor inductie)
  • Scanpan of tri-ply pan
  • RVS pannen

Keurmerken en beweringen

Op etiketten van pannen met een anti-aanbaklaag staan soms beweringen. Bijvoorbeeld dat de pan 'krasbestendig' is. Dit is informatie die producenten zelf op de verpakking mogen zetten. Wil je weten of een chemische stof wel of niet in een product zit, vraag het na bij de producent. 

Op de website van Milieu Centraal is een keurmerkenwijzer te vinden. Hierin worden veel kenmerken op het gebied van duurzaamheid en milieu genoemd en uitgelegd. 

Bewaren en weggooien

Pannen met een anti-aanbaklaag gooi je weg bij het restafval. Meer informatie over het weggooien van producten vind je op de website van Milieu Centraal.