Verduurzaamd hout

Om hout zo lang mogelijk te kunnen gebruiken, moet het hout behandeld worden. Dit noemen we ook wel het verduurzamen van hout. Dit kan door het hout een beschermlaag te geven, door het hout chemisch te veranderen of door het hout te verhitten. Hierdoor wordt het hout beschermd tegen bacteriën, schimmels en insecten. Zij kunnen zorgen voor het vergaan van hout in de natuur. Het wordt vooral buiten gebruikt, zoals voor speeltoestellen en schuttingen. Bij normaal gebruik(extra informatie) Dit betekent dat je een product gebruikt zoals het bedoeld is, of zoals het op het etiket beschreven staat. Abnormaal gebruik van een product is bijvoorbeeld een halve tube tandpasta in je mond doen. Of met haarspray je planten laten glanzen. Of geen raam open doen wanneer er op het product staat dat je het in een goed geventileerde ruimte moet gebruiken, zoals bij gebruik van verf of een impregneerspuitbus.  is verduurzaamd hout veilig(extra informatie) Veilig betekent dat er geen schadelijke effecten op de gezondheid door het gebruik van producten (met daarin chemische stoffen) te verwachten zijn. De uitspraak over ‘veilig’ gaat uit van normaal gebruik. .

Hout kan op drie manieren duurzamer gemaakt worden (beschermlaag van chemische stoffen aanbrengen, hout chemisch veranderen, hout verhitten) of een combinatie van deze manieren, zodat het langer meegaat.

Per manier verschilt het of en welke chemische stoffen er worden gebruikt.

Beschermlaag van chemische stoffen aanbrengen

Als hout een beschermlaag krijgt van chemische stoffen, noemen we dit impregneren(extra informatie) Het doordringen van een materiaal met een andere stof. Bijvoorbeeld om een materiaal waterafstotende, schimmelbestendige, brandvertragende of insectwerende eigenschappen te geven. . Impregneermiddelen gebruikt voor het verduurzamen van hout kunnen bestaan uit biociden(extra informatie) Biociden zijn stoffen of middelen om schadelijke of ongewenste organismen te bestrijden. Biociden zijn geen middelen om planten of plantaardige producten te beschermen, of ongewenste planten te doden. Dat zijn gewasbeschermingsmiddelen. Er zijn veel soorten biociden, bijvoorbeeld ontsmettingsmiddelen, conserveermiddelen en middelen voor plaagbestrijding. , minerale en plantaardige oliën, wassen en kunstharsen en siliciumverbindingen.

Biociden

Verduurzaamd hout kan behandeld zijn met biociden om het hout te beschermen tegen bijvoorbeeld bacteriën, schimmels en insecten. Op het etiket van verduurzaamd hout is niet altijd te vinden welke werkzame stoffen(extra informatie) De werkzame stof is de stof die zorgt voor het effect van het product. Je spreekt van werkzame stoffen in bijvoorbeeld gewasbeschermingsmiddelen, biociden of (dier)geneesmiddelen. er in de gebruikte biociden zitten, terwijl biociden schadelijke stoffen kunnen bevatten. De Europese Unie heeft een lijst met werkzame stoffen die zijn goedgekeurd voor het verduurzamen van hout (PT 8) en in biociden kunnen zitten. Het gaat om de volgende vijf stofgroepen:

• Koperverbindingen: De koperionen in koperverbindingen kunnen bacteriën en schimmels doden. Deze koperverbindingen geven het hout dat hiermee behandeld is een groene gloed.

• Quaternaire ammoniumverbindingen: In deze stoffen zitten, net als koperverbindingen, ionen(extra informatie) Een ion is een elektrisch geladen atoom of molecuul. Een ion kan positief of negatief geladen zijn. Een positief geladen ion heet kation en een negatief geladen ion anion. die bacteriën en schimmels kunnen doden. Een voorbeeld hiervan is didecyldimethylammonium chloride (DDAC).

• Boraten: Boraten kunnen aan bacteriën en schimmels binden en zo deze micro-organismen(extra informatie) Een micro-organisme (ook wel microbe) is een organisme dat zo klein is dat je ze met het blote oog niet kunt zien. Hieronder vallen bijvoorbeeld bacteriën en schimmels. dood maken. Daarnaast worden boraten toegevoegd voor de verduurzaming van hout, omdat ze als brandvertrager kunnen werken. Een voorbeeld hiervan is natriumtetraboraat.

• Pyrethroïden: Dit zijn insecticiden(extra informatie) Een insecticide is een bestrijdingsmiddel om insecten mee te doden. . Ze kunnen insecten en parasieten doden. Deze stoffen zitten bijvoorbeeld ook in muggenstekkers.

• Triazolen: Deze stoffen werken vooral goed tegen schimmels en zwammen.

Naast deze stofgroepen is ook 3-jood-2-propynylbutylcarbamaat (IPBC) goedgekeurd voor het verduurzamen van hout. Deze stof is een conserveermiddel(extra informatie) Een conserveermiddel voorkomt of remt de groei van bacteriën, schimmels en gisten. Door conserveermiddelen aan een product toe te voegen blijft het product langer houdbaar. en gaat de groei van schimmels tegen. IPBC is niet alleen een houtconserveermiddel. Het kan bijvoorbeeld ook in verf zitten om ervoor te zorgen dat de verf niet gaat schimmelen.

Minerale en plantaardige oliën, wassen en harsen

Minerale oliën, plantaardige oliën, wassen en harsen worden vaak gebruikt als extra beschermlaag van hout. Ze beschermen het hout tegen water en vuil. Tegelijkertijd is het belangrijk dat het hout niet teveel uitdroogt. Ook hiertegen beschermen oliën, wassen en harsen. Daarnaast zorgen deze stoffen ervoor dat het hout minder snel kromtrekt, barst en uitzet door veranderingen in temperatuur. Bijvoorbeeld lijnzaadolie kan gebruikt worden als zo’n extra beschermlaag.

Siliciumverbindingen

Silicumverbindingen beschermen hout op ongeveer dezelfde manier als minerale en plantaardige oliën, wassen en harsen. Ze kunnen zich binden aan de houtcellen en zo een waterafstotende laag vormen. Ook beschermen ze het hout tegen UV-straling van de zon. Sommige siliciumverbindingen doden geen bacteriën, schimmels en insecten, maar maken het hout droger en daardoor minder aantrekkelijk voor hen. Daarnaast zorgen siliciumverbindingen ervoor dat verf of beits beter op het hout blijft zitten.

Hout chemisch veranderen

De tweede manier om hout te verduurzamen, is door het chemisch te veranderen. Hout kan chemisch veranderd worden met bijvoorbeeld azijnzuuranhydride of furfurylalcohol. Dit heet gemodificeerd hout. Deze stoffen veranderen de structuur van de houtcellen, waardoor ze minder water opnemen. Hierdoor is het hout beter beschermd tegen krimpen en uitzetten en bacteriën, schimmels en insecten vinden het hout dan minder aantrekkelijk.

Hout verhitten

De derde manier om hout te verduurzamen is door het te verhitten tot rond de 200 graden in een omgeving met weinig zuurstof. Hierdoor verandert de celstructuur van het hout. Het is dan beter beschermd tegen bijvoorbeeld houtrot en wisselende weersomstandigheden. Ook zorgt deze behandeling ervoor dat het hout minder snel uitzet of krimpt als het kouder, warmer of nat wordt.

Bij normaal gebruik is verduurzaamd hout veilig.

Niet zelf hout chemisch veranderen

Hout chemisch veranderen met azijnzuuranhydride of furfurylalcohol kun je niet zelf doen. Azijnzuuranhydride is bijtend voor je huid en giftig als je het inademt of doorslikt. Furfurylalcohol kan je ogen, huid en luchtwegen irriteren en mogelijk kanker veroorzaken.

Daarom mogen alleen professionele bedrijven, waar de werknemers met goede bescherming werken, deze stoffen gebruiken. Na het behandelen van het hout met deze stoffen wordt het hout gedroogd en soms gewassen, zodat je het verduurzaamde hout veilig kunt gebruiken.

Let op als je hout verbrandt of bewerkt

Gebruik hout dat behandeld is met chemische stoffen niet op een vuurtje of in de open haard. Het gaat hierbij om hout wat geïmpregneerd is, chemisch veranderd is of bijvoorbeeld geverfd of gelakt is. Bij het verbranden van dit hout kunnen er chemische stoffen vrijkomen die ongezond zijn als je ze inademt. Verbrand dus alleen hout wat onbehandeld is. Dit heet ook wel A-hout.

Ook is het belangrijk dat je de juiste beschermingsmaatregelen neemt als je het hout gaat bewerken. Bij zagen en schuren kunnen de chemische stoffen uit het hout vrijkomen. Als je deze inademt, inslikt of op je huid krijgt, kunnen ze gezondheidsklachten veroorzaken.

• Gebruik handschoenen bij het verwerken van verduurzaamd hout. Professionals werken het liefst ook met oogbescherming, een stofmasker en eventuele afzuiging.

• Gebruik hout dat behandeld is met biociden alleen waarvoor het bedoeld is. Gebruik bijvoorbeeld geen hout dat bedoeld is om schuttingen te maken om meubels te maken. Zo kom je niet onbedoeld in contact met biociden.

Zelf hout verduurzamen

Je kunt onbehandeld hout kopen en het zelf behandelen, zodat het langer meegaat. In de bouwmarkten zijn hier verschillende middelen voor te koop, zoals houtbeits, houtolie, houtwas of impregneermiddelen. Ook kun je het hout verven of te lakken.

Het is belangrijk om deze beschermlagen goed te onderhouden. Zo blijft het hout beschermd. Gebruik voor het zelf verduurzamen van hout de juiste persoonlijke beschermingsmiddelen, zoals handschoenen. Zorg daarnaast dat je de ruimte waarin je werkt ventileert of behandel het hout buiten. Zo verminder je de blootstelling aan chemische stoffen.