Verschijningsvormen

De bekendste ballonnen zijn de gekleurde, ovale ballonnen die gemaakt zijn van latex. Dit is een natuurlijk rubber. Soms hebben deze ballonnen andere vormen en kun je er andere dingen mee doen. Denk bijvoorbeeld aan waterballonnetjes, langwerpige ballonnen waar je figuren mee kunt maken en ballonnen met een lampje erin. Naast latex ballonnen bestaan er ook folieballonnen in allerlei vormen, kleuren en formaten. Deze ballonnen zijn steviger en de lucht blijft er langer in zitten waardoor je er langer plezier van kan hebben. Je kunt ze eventueel ook bijvullen.
Zowel latex ballonnen als folieballonnen kun je vullen door ze (zelf) met lucht op te blazen of met gas te vullen. Helium is het gas dat je hiervoor kan gebruiken. Helium is een reukloos en kleurloos gas dat lichter is dan zuurstof. Hierdoor stijgen ballonnen gevuld met helium op.

Wat moet je weten

Wat zegt de wet?

Ballonnen moeten voldoen aan de Europese veiligheidseisen voor speelgoed. De eisen zijn vastgelegd in de Europese Richtlijn Speelgoed (2009/48/EG). Deze richtlijn zegt dat speelgoed geen gevaar mag opleveren voor de gezondheid van het kind. Zo staat in de richtlijn dat er een maximale hoeveelheid nitrosamines en nitroseerbare stoffen uit latex speelgoed mag vrijkomen (migreren). Ook is vastgelegd dat er voor latex ballonnen altijd de volgende waarschuwingszinnen op het etiket moeten staan:

  • ‘Waarschuwing. Voor kinderen jonger dan 8 jaar bestaat gevaar voor verstikking door niet opgeblazen of geknapte ballonnen. Toezicht door volwassenen is vereist. Houdt niet opgeblazen ballonnen buiten bereik van kinderen. Gooi kapotte ballonnen direct weg.’
  • ‘Gemaakt van natuurlijke rubberlatex’. Deze waarschuwing moet er op staan, omdat mensen allergisch kunnen zijn voor latex (natuurlijk rubber).

De Europese Speelgoedrichtlijn is voor Nederland vastgelegd in het Warenwetbesluit Speelgoed. Producenten en importeurs moeten ervoor zorgen dat ballonnen die op de markt komen zijn. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) houdt toezicht op de naleving van de regels.

Waar worden ballonnen van gemaakt?

De meeste ballonnen worden gemaakt van latex (natuurlijk rubber). Behalve latex zitten er ook andere chemische stoffen in ballonnen. Deze stoffen zorgen ervoor dat de ballon elastisch is en geven de ballon een leuke kleur. De stoffen bestaan uit onder andere ammonia, zwavel, zink oxide, kleur- en geurstoffen en rubberverbeteraars. Tenslotte voorkomt een mengsel van water, kalkzout, zeep en talkpoeder dat de ballon bij het maken aan de mal blijft plakken. Daarom geeft de ballon soms nog een wit poeder af.
Folieballonnen zijn gemaakt van BoPET (biaxiaal-georiënteerd polyethyleen tereftalaat) en een dun laagje metaal (meestal aluminium). Hiermee kun je stevige ballonnen maken. Folieballonnen hebben vaak een clipsluiting van nylon of PP (polypropeen).

Nitrosamines in ballonnen

Producten die van latex (natuurlijk rubber) zijn gemaakt, kunnen nitrosamines en nitroseerbare stoffen bevatten. Deze stoffen kunnen ontstaan bij het maken van latex. Het zijn kankerverwekkende stoffen en het is beter om deze stoffen zo min mogelijk binnen te krijgen. Kinderen kunnen deze stoffen binnenkrijgen doordat ze sabbelen op ballonnen of via hand-mond-contact als ze er mee spelen. Daarom zijn er strenge eisen gesteld aan de hoeveelheid nitrosamines en nitroseerbare stoffen in ballonnen. De Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) houdt toezicht of producten aan de eisen voldoen. In 2018 hebben zij 58 ballonnen onderzocht, waaruit bleek dat 16 ballonnen teveel nitrosamines en/of nitroseerbare stoffen bevatten. Deze ballonnen zijn toen van de markt gehaald. Daarbij hadden 16 ballonnen ook niet de juiste informatie op het etiket van de verpakking zitten. Het advies van de NVWA is om altijd een ballonnenpomp te gebruiken.

Verbod op oplaten van ballonnen

In steeds meer gemeenten is er een verbod op het oplaten van ballonnen. Het gaat hier vaak om latex ballonnen gevuld met helium en met een lintje en eventueel kaartje er aan. Deze ballonnen komen als zwerfaval in het milieu terecht, waardoor dieren het bijvoorbeeld binnen kunnen krijgen. Het kan heel lang duren voordat ballonnen van latex door de natuur opgeruimd zijn.

Tips

Ballonnenpomp

De meeste mensen blazen latex ballonnen met de mond op. De NVWA adviseert om ballonnen altijd met een ballonnenpompje op te pompen. Zo kom je niet in aanraking met de chemische stoffen die in de ballon zitten. Bij de folieballonnen zit meestal een rietje waarmee je de ballon kunt opblazen. Ook hebben deze ballonnen vaak een automatisch sluitend ventiel. Als de ballon is opgeblazen kun je het rietje er uit trekken, geen gedoe meer met het leggen van een knoopje!

Kleur van de ballon

Sommige kleurstoffen in latex ballonnen zorgen ervoor dat het latex van de ballon minder stevig wordt. Daardoor kan er meer lucht ontsnappen. De ene kleur ballon zal dus sneller ‘leeglopen’ dan een ballon met een andere kleur.

Jonge kinderen

Laat jonge kinderen niet alleen met (onopgeblazen) ballonnen spelen in verband met verstikkingsgevaar

Lees het etiket

Op het etiket van latex ballonnen moeten bepaalde waarschuwingen staan. Bijvoorbeeld dat kinderen jonger dan acht jaar alleen onder toezicht van een volwassene met latex ballonnen mogen spelen. Voor folieballonnen geldt de waarschuwing voor kinderen jonger dan drie jaar. Soms staat er op ballonnen de waarschuwing dat je ze alleen met een ballonnenpomp mag opblazen.

Latex allergie

Sommige mensen zijn allergisch voor latex (ook natuurlijk rubber genoemd). Zij krijgen last van huiduitslag, jeuk of bultjes. Als je een voor natuurlijk rubber hebt, kun je het contact met latex ballonnen beter vermijden. Als ballonnen van latex gemaakt zijn staat dit op de verpakking vermeld als ‘Gemaakt van natuurlijke rubberlatex’.

Batterijen in speelgoed

In ballonnen met een lampje kunnen batterijen zitten. Dit kan gevaarlijk zijn als een kind een batterij in zijn mond stopt en inslikt. De batterijen kunnen in het lichaam tot ernstige brandwonden leiden. Op de verpakking van ballonnen staat vermeld of de ballon een lampje bevat.

Let extra op als je online ballonnen bestelt:

  1. Online producten kopen bij Nederlandse webwinkel: doorgaans veilig.
  2. Online producten kopen bij webwinkel binnen de Europese Unie: doorgaans veilig.
  3. Online producten kopen bij webwinkel buiten de Europese Unie: mogelijk onveilig.

Ingrediënten

Kleurstof

  • Hoe vaak zit het er in?
  • Veilig te gebruiken?

Kleurstoffen

  • Soms

Kleurstoffen zorgen voor leuke gekleurde ballonnen, van simpel wit tot neon en metallic achtige kleuren. Gekleurde ballonnen zijn veilig bij normaal gebruik.

Meer info over kleurstoffen

Metaal

  • Hoe vaak zit het er in?
  • Veilig te gebruiken?

Aluminium

  • Vaak

Om een stevig folie voor folieballonnen te maken wordt een laagje aluminium aan een dun laagje plastic toegevoegd. Ballonnen gemaakt van aluminium zijn veilig bij normaal gebruik.

Organische verbinding

  • Hoe vaak zit het er in?
  • Veilig te gebruiken?

Nitrosamines

  • Soms

Ballonnen van latex kunnen nitrosamines bevatten die soms ontstaan tijdens het maken van de ballon. Ze horen er eigenlijk niet in te zitten. Nitrosamines zijn kankerverwekkende stoffen. In ballonnen mag dan ook maar een beperkte hoeveelheid nitrosamines zitten. Wil je voorkomen dat je nitrosamines binnenkrijgt, gebruik dan een ballonnenpomp om de ballonnen op te blazen.

Meer info over nitrosamines

Plastic

  • Hoe vaak zit het er in?
  • Veilig te gebruiken?

PET

  • Vaak

PET (polyethyleentereftalaat) is een plastic waar folieballonnen van worden gemaakt. Door het plastic uit te rekken ontstaat een dun laagje waar stevige ballonnen van gemaakt kunnen worden. Ballonnen gemaakt van PET zijn veilig bij normaal gebruik.

Meer info over pet

PP

  • Vaak

Folieballonnen hebben een clipsluiting. Deze clipsluiting wordt vaak gemaakt van het plastic PP (polypropyleen). Dit is een hard plastic. PP in een clipsluiting is veilig bij normaal gebruik.

Meer info over pp

Rubber

  • Hoe vaak zit het er in?
  • Veilig te gebruiken?

Latex

  • Vaak
Relevant voor
Mensen met een allergie

Veel ballonnen worden gemaakt van latex (natuurlijk rubber ). Sommige mensen zijn allergisch voor latex. Op het etiket staat altijd vermeld of een ballon van latex gemaakt is.

Meer info over latex

Verdikkingsmiddel

  • Hoe vaak zit het er in?
  • Veilig te gebruiken?

Polyvinylalcohol

  • Soms

Polyvinylalcohol wordt gebruikt als kleefstof en verdikkingsmiddel. Als je je latex ballon met helium wilt vullen, kun je soms een spray erbij kopen waarin polyvinylalcohol zit. Je spuit de vloeistof met polyvinylalcohol eerst in de ballon en daarna vul je de ballon met helium. Polyvinylalcohol zorgt ervoor dat de latex wat steviger wordt en de ballon langer in de lucht kan blijven.

Meer info over polyvinylalcohol

Keurmerken en beweringen

Er zijn geen keurmerken speciaal voor ballonnen. Op de verpakking vind je wel de CE-markering.

CE-markering 

Op het etiket van ballonnen moet het logo van de CE-markering staan. Het is een merkteken waarmee een producent duidelijk maakt dat zijn product voldoet aan de Europese wetgeving en met succes een eventuele keuring kan doorstaan. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) houdt toezicht op de naleving van de wet- en regelgeving door bedrijven.

Bewaren en weggooien

Latexballonnen en folieballonnen kun je weggooien bij het restafval. Eventuele plastic clipjes kunnen bij het plastic afval. Verwijder altijd eventuele elektronica en batterijen van een lampje, deze moeten apart worden ingeleverd bij de milieustraat.
Meer informatie over weggooien vind je op de website van Milieu Centraal.