Verschijningsvormen

Isolatie PUR-schuim komt in verschillende vormen voor.

In de bouwmarkt kun je PUR-schuim spuitbussen kopen. Hiermee kun je bijvoorbeeld deuren en vensters monteren en afdichten of kieren, voegen en holtes opvullen. 

Daarnaast bestaat er gespoten PUR-schuim, dat wordt gebruikt om in bestaande huizen extra isolatie aan te brengen. Dit wordt gedaan door professionals die daarvoor goed zijn opgeleid.

Verder bestaan er PUR-schuimplaten die kant-en-klaar uit de fabriek komen en direct te monteren zijn. Deze kant-en-klare PUR-schuimplaten worden op deze website verder niet besproken.

Wat moet je weten

Hoe werkt het?

PUR-schuim bestaat  uit verschillende stoffen (zoals isocyanaten, polyolen, vlamvertragers, blaasmiddelen en katalysatoren). PUR-schuim in een spuitbus wordt ook wel constructieschuim genoemd. Dit is meestal een zogenaamd 1-component PUR-schuim, waarbij de verschillende chemische stoffen van het PUR-schuim al in de juiste onderlinge verhouding in de spuitbus zijn voorgemengd. Door de spuitbus te schudden worden de stoffen gemengd en heeft het mengsel automatisch de juiste samenstelling. Bij het spuiten verandert het mengsel in schuim door contact met vocht uit de lucht en de ondergrond waarop het schuim gespoten wordt. Soms is PUR-schuim in een spuitbus 2-componenten PUR-schuim. Dan is een tweede component (een zogenaamde ‘verharder’) apart gemonteerd in de spuitbus. Door de spuitbus te activeren en krachtig te schudden vermeng je de verharder met de andere stoffen in de spuitbus. Er is dan geen vocht uit de lucht of de ondergrond nodig voor verharding van het PUR-schuim.

Gespoten PUR-schuim wordt veel door professionals gebruikt om bestaande woningen te isoleren. Dan wordt het PUR-schuim in grote hoeveelheden ter plaatse gemaakt van twee componenten (de component en de component). Deze twee componenten worden in een groot spuitpistool gemengd, op de juiste temperatuur gebracht en daarna opgespoten. 

Kan ik als klusser PUR-schuim spuitbussen veilig gebruiken? 

Je kunt de PUR-schuim spuitbussen gebruiken als je je aan de veiligheidsvoorschriften houdt. Draag bij gebruik van PUR-schuim altijd beschermende kleding, handschoenen en veiligheidsbril. Zorg voor een goede ventilatie. De informatie voor veilig gebruik van PUR-schuim staat altijd op de verpakking. Je kunt de informatie ook opvragen bij de producent.

Isocyanaten in PUR-schuim

Isocyanaten kunnen gezondheidsklachten veroorzaken, zoals astma of andere longaandoeningen, eczeem en netelroos. Isocyanaten zitten in PUR-schuim als . Isocyanaten reageren snel met polyolen om het PUR-schuim te vormen. Contact met isocyanaten kan ervoor zorgen dat je er allergisch voor wordt. Als je al weet dat je allergisch bent voor isocyanaten, kun je PUR-schuim met isocyanaten beter niet zelf aanbrengen.  

Niet knutselen met PUR-schuim

PUR-schuim is veilig als je het gebruikt waarvoor het bedoeld is en je de aanwijzingen op de verpakking opvolgt.

Als je PUR-schuim gebruikt om te knutselen gebruik je het product voor een ander doel dan waarvoor het bedoeld is. PUR-schuim mag daarom door consumenten niet gebruikt worden voor knutselwerken of versiering. Gebruik dus geen PUR-schuim voor een schilderij/tekening of voor een sinterklaassurprise. Bij het gebruik van de PUR-schuim spuitbussen worden strikte veiligheids- en gebruiksadviezen gegeven, zoals het dragen van handschoenen en een veiligheidsbril. Door met PUR-schuim te knutselen kan er per ongeluk PUR-schuim terechtkomen op een stuk onbedekte huid. Dit kan huidirritaties of allergische reacties van de huid veroorzaken.

Is het veilig om mijn huis te laten isoleren met gespoten PUR-schuim?

Wanneer je als bewoner je huis wil laten isoleren met PUR-schuim, let er dan op dat je een bedrijf inschakelt dat gecertificeerd is voor het gebruik van gespoten PUR-schuim. Organisaties die deze certificeringen toekennen (SKG-IKOB en Insula Certificatie) controleren of bedrijven die bij hen zijn aangesloten zich aan de geldende richtlijnen houden. Het volgen van deze strikte richtlijnen zorgt ervoor dat de chemische reactie bij de vorming van PUR-schuim goed verloopt en dat het schuim goed uithardt. Isocyanaten kunnen dan niet meer vrijkomen. De kans op gezondheidseffecten is dan klein. 

Wat zegt de wet?

PUR-schuim dat in Nederland te koop is moet voldoen aan de Europese wetgeving. Deze wetgeving is vastgelegd in de richtlijn Algemene productveiligheid (2001/95/EC) die is opgenomen in de Warenwet. Voor spuitbussen bestaat er daarnaast nog een Europese Richtlijn (75/324/EEG). Deze wetgevingen bepalen dat producenten en importeurs ervoor moeten zorgen dat PUR-schuim dat op de markt komt bij  veilig is. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) houdt toezicht op de naleving van de wet- en regelgeving door bedrijven.

Daarnaast moeten de chemische stoffen in het product voldoen aan de REACH Verordening (1907/2006/EG), de Europese richtlijn voor het gebruik van chemische stoffen. Een van de wettelijke verplichtingen is dat bij verkoop van een product met meer dan 0,1 procent methylene (MDI) verplicht handschoenen moeten worden meegeleverd (bijvoorbeeld aan de binnenkant van het deksel). Dit is vastgelegd in een REACH beperking (REACH Annex XVII, entry 56). Deze verplichting gaat over levering aan de consument. Sinds augustus 2020 bestaat er een REACH beperking voor professionele en industriële toepassing van (meerdere) diisocyanaten (REACH Annex XVII, entry 74 ). Professionele gebruikers moeten een specifieke opleiding volgen voordat zij PUR-schuim met meer dan 0,1 procent diisocyanaten mogen gebruiken.

Sinds juli 2020 bestaat er in Nederland extra regelgeving voor isolatie met gespoten PUR-schuim (via het Bouwbesluit 2012). Deze regels zijn bedoeld om de veiligheid van isoleerders en bewoners te garanderen. Zo moet er bijvoorbeeld voldoende worden geventileerd tijdens de werkzaamheden en mogen  bewoners tijdens de werkzaamheden en twee uur daarna niet in de woning aanwezig zijn. 

Denk aan ventilatie als je je huis isoleert

Woningisolatie zorgt voor een comfortabele, warme woning. Als je de woning volledig isoleert zal er bijna geen natuurlijke ventilatie (tocht) meer zijn. Maar schone lucht van buitenaf is wel nodig om de lucht in huis gezond te houden. Zorg er dus bij isolatie van je huis voor dat er voldoende ventilatiemogelijkheden zijn. Voor meer informatie over de verschillende ventilatiesystemen, oplossingen en adviezen verwijzen wij naar het Informatiepunt Ventilatie van Milieu Centraal.

Tips

Lees het etiket 

Zoals voor alle doe-het-zelfproducten geldt ook voor PUR-schuim dat het belangrijk en noodzakelijk is om vóór gebruik het etiket te lezen en het PUR-schuim volgens de aanwijzingen op de verpakking te gebruiken. Bewaar PUR-schuim spuitbussen ook buiten het bereik van kinderen. Als je vragen hebt over het product, of de toepassing, dan kun je die stellen aan de producent.

Gevaarsymbolen

Op PUR-schuim spuitbussen staan vaak drie rood-witte symbolen die aangeven dat het product snel vlam vat,  en dat er direct of op langere termijn gezondheidsklachten kunnen ontstaan. Daarom is het belangrijk om PUR-schuim altijd te gebruiken volgens de gebruiksaanwijzing op de verpakking. Op de website van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit vind je meer informatie over gevaarsymbolen.

Aanwijzingen voor gebruik 

  • In PUR-schuim zitten stoffen die allergieën of allergische reacties kunnen veroorzaken. Dit staat op het etiket. Op PUR-schuim spuitbussen staat: “Bij personen die al voor diisocyanaat gesensibiliseerd zijn, kunnen bij gebruik van dit product allergische reacties optreden” of “personen die lijden aan astma, eczeem, huidproblemen moeten contact, inclusief huidcontact, met dit product vermijden”. Voorkom direct contact met het PUR-schuim door de maatregelen te nemen die op de verpakking van het product staan (draag handschoenen, beschermende kleding en een veiligheidsbril).  
  • Eet, drink of rook nooit tijdens het werken met PUR-schuim. 
  • Was je handen na het gebruik van PUR-schuim.
  • Verontreinigde kleding uittrekken en wassen alvorens deze opnieuw te gebruiken.
  • Ventileer de ruimte waarin je werkt altijd goed. Op de verpakking van PUR-schuim spuitbussen staat: “Dit product niet bij slechte ventilatie gebruiken, tenzij een  beschermend masker met een geschikt gasfilter (Type A1 overeenkomstig met norm EN 14387) wordt gedragen”.

Let extra op als je online PUR-schuim bestelt:

  1. Online producten kopen bij Nederlandse webwinkel: doorgaans veilig.
  2. Online producten kopen bij webwinkel binnen de Europese Unie: doorgaans veilig.
  3. Online producten kopen bij webwinkel buiten de Europese Unie: mogelijk onveilig.

Ingrediënten

In deze ingrediëntenlijst zie je per stof of deze veilig is.

Additief

  • Hoe vaak zit het er in?
  • Veilig te gebruiken?

Alkanen, C14-17, chloro

  • Vaak

Alkanen, C14-C17, chloro (MCCPs) zijn een groep van stoffen die als additief vaak voorkomen in PUR-schuim. PUR-schuim met MCCPs erin is veilig om te gebruiken, zolang je de aanwijzingen op de verpakking opvolgt.

Meer info over Alkanen, C14-17, chloro

Blaasmiddel

  • Hoe vaak zit het er in?
  • Veilig te gebruiken?

Hydrofluoro-olefins

  • Vaak

Hydrofluoro-olefins (HFO’s) zijn een groep van gasvormige stoffen die als blaasmiddel de vulling vormen van de ruimtes van het uitgeharde PUR-schuim. PUR-schuim met hydrofluoro-olefins kun je veilig gebruiken, zolang je de aanwijzingen op de verpakking opvolgt.

Meer info over Hydrofluoro-olefins

Polymeer

  • Hoe vaak zit het er in?
  • Veilig te gebruiken?

Polyurethaan

  • Vaak

Isolatie PUR-schuim bestaat uit polyurethaan. Polyurethaan ontstaat uit de reactie tussen 2 componenten; een isocyanaat en een polyol. Als je al weet dat je allergisch bent voor isocyanaten, kun je PUR-schuim met isocyanaten beter niet zelf aanbrengen.

Meer info over Polyurethaan

Reactieve component

  • Hoe vaak zit het er in?
  • Veilig te gebruiken?

Methyleendifenyldiisocyanaat

  • Vaak
Meer alertheid geadviseerd voor
Veelgebruikers,
Mensen met een allergie

MDI is een isocyanaat dat vaak voorkomt in isolatie PUR-schuim spuitbussen. Het is een giftige stof en is schadelijk voor mensen. Daarom is het belangrijk om altijd de aanwijzingen op de verpakking van een PUR-schuim spuitbus te volgen. Als je al weet dat je allergisch bent voor isocyanaten, kun je PUR-schuim met isocyanaten beter niet zelf aanbrengen.

Meer info over Methyleendifenyldiisocyanaat

Vlamvertrager

  • Hoe vaak zit het er in?
  • Veilig te gebruiken?

Vlamvertragers

  • Vaak

Vlamvertragers worden veel gebruikt in PUR-schuim. Ze zorgen ervoor dat PUR-schuim in het geval van brand niet snel vlam vat. Er zijn verschillende vlamvertragers op de markt. De schadelijke effecten op mens en milieu verschillen per chemische vlamvertrager. In de Europese Unie is vastgelegd welke vlamvertragers niet in consumentenproducten mogen zitten. PUR-schuim met vlamvertragers erin is veilig om te gebruiken, zolang je de aanwijzingen op de verpakking opvolgt.

Meer info over Vlamvertragers

Alternatieven

Naast PUR-schuim zijn er andere isolatiematerialen zoals steenwol, glaswol, katoen, hennep, kunststof en keramische vezels. Elk materiaal heeft zijn eigen voor-en nadelen. Laat je goed informeren welk materiaal voor jouw werkzaamheden een goede keuze is. Meer informatie kun je vinden op de site van Milieu Centraal.

Informatie op het etiket

Keurmerken

Er zijn geen keurmerken of certificeringen speciaal voor PUR-schuim.

Beweringen en waarschuwingen

Wanneer je je huis wil laten isoleren met PUR-schuim, let er dan op dat je een bedrijf inschakelt dat gecertifieerd is voor het gebruik van gespoten PUR-schuim. Deze bedrijven volgen de bouwkundige eisen die zijn beschreven in de richtlijnen van de organisaties die de certificering toekennen.

Op het etiket van PUR-schuim kun je onderstaande symbolen tegenkomen:

  • Product kan gemakkelijk vlam vatten als het in contact komt met een ontstekingsbron (brandende sigaret, lucifer, vonk). Zowel vaste stoffen, vloeibare stoffen als gassen kunnen ontvlammen.

  • Product kan bij opname via de mond of de huid of bij inademen mogelijk kankerverwekkend zijn of op een andere manier schadelijk zijn voor de gezondheid, bijvoorbeeld voor de voortplanting.

  • Sommige producten met zo'n symbool leveren bij opname via de mond of huid en bij inademen direct irritatie op, sommige producten kunnen schadelijk zijn.

Bewaren en weggooien

PUR-schuim spuitbussen horen bij het klein chemisch afval (kca). Op de meeste verpakkingen staat het kca-logo nog. Tegenwoordig hoeven producenten dit niet meer op de verpakking te zetten, omdat dit logo is afgeschaft.

Meer informatie over het weggooien van producten vind je op de website van Milieu Centraal.