Polyurethaan (PUR)

Polyurethaan is niet één stof, maar een familie van polymeren(extra informatie) Een polymeer is een chemische verbinding die uit een lange reeks van dezelfde moleculen bestaat. Een voorbeeld hiervan is polyvinylchloride (PVC), waar veel plastic artikelen van gemaakt zijn. die op verschillende manieren in verschillende producten worden gebruikt. Bij normaal gebruik(extra informatie) Dit betekent dat je een product gebruikt zoals het bedoeld is, of zoals het op het etiket beschreven staat. Abnormaal gebruik van een product is bijvoorbeeld een halve tube tandpasta in je mond doen. Of met haarspray je planten laten glanzen. Of geen raam open doen wanneer er op het product staat dat je het in een goed geventileerde ruimte moet gebruiken, zoals bij gebruik van verf of een impregneerspuitbus.  zijn producten met polyurethaan veilig(extra informatie) Veilig betekent dat er geen schadelijke effecten op de gezondheid door het gebruik van producten (met daarin chemische stoffen) te verwachten zijn. De uitspraak over ‘veilig’ gaat uit van normaal gebruik. .

Polyurethaan ontstaat uit de reactie tussen twee componenten, een isocyanaat(extra informatie) Isocyanaten zijn een familie van zeer reactieve stoffen die een of meer reactieve isocyanaatgroepen (NCO) hebben. (meestal een diisocyanaat(extra informatie) Een diisocyanaat is een stof met twee isocyanaatgroepen (NCO). ) en een polyol(extra informatie) Een polyol (poly-alcohol) is een stof met lange koolstofketens met meerdere hydroxylgroepen die een reactie aan kunnen gaan met een isocyanaat. . Deze twee componenten gaan een chemische reactie aan en vormen het polymeer. Zowel de isocyanaat component als de polyol component kunnen verschillende stoffen zijn. Door de verschillende combinaties van stoffen kan het polyurethaan in het ene product anders samengesteld zijn dan het polyurethaan in een ander product. Zo is er polyurethaan als zacht schuim, hard schuim, synthetische textielvezel(extra informatie) Een textielvezel is een vezel die wordt gebruikt om textiel te maken, zoals kleding of beddengoed. Er bestaan verschillende soorten textielvezels: Natuurlijke vezels: deze komen van planten (zoals katoen en linnen) of dieren (zoals wol en zijde). Kunstmatige vezels: deze worden gemaakt door chemische behandeling van natuurlijke grondstoffen (zoals viscose). Synthetische vezels: deze worden volledig via chemische processen geproduceerd (zoals polyester en nylon). In de Europese Textielverordening (1007/2011/EU) staat dat producenten duidelijk moeten aangeven van welke textielvezels (bijvoorbeeld katoen, polyester of linnen) de kleding of het beddengoed gemaakt is. , plastic, verf en lijm.

Schuim (zacht of hard)

Polyurethaan wordt gebruikt om zacht PUR-schuim te maken. Dit zit bijvoorbeeld in matrassen, kussens, meubels, aankleedkussens, sponzen en speelgoed.

Polyurethaan wordt ook gebruik om hard PUR-schuim te maken. Een voorbeeld hiervan is isolatie PUR-schuim, dat veel wordt gebruikt in de bouw.

Synthetische textielvezel

Polyurethaan wordt gebruikt voor het maken van synthetische textielvezels, zoals elastaan. Dit is ook bekend onder de Engelse naam spandex en de merknamen Lycra en Dorlastan. Elastaan komt onder andere voor in kleding, menstruatieondergoed en mondkapjes.

Plastic

Polyurethaan wordt ook gebruikt voor het maken van verschillende soorten hard of rubberachtig plastic. Voorbeelden hiervan zijn: skateboardwielen, schoenzolen, surfplanken, huishoudelijke apparaten, zoals koelkasten, en auto-onderdelen, zoals bumpers. Er bestaan ook polyurethaan gietvloeren en in tapijt wordt polyurethaan gebruikt als dempende onderlaag. Polyurethaan wordt ook vaak als coating in regenkleding gebruikt en voor het maken van latexvrije condooms. 

Verf en lijm

Ook in bepaalde soorten kit, verf, lak, vernis en lijm zit polyurethaan. In verf en lak zorgt polyurethaan voor een goed dekkende, sterke, slijtvaste laag. Daarnaast mag polyurethaan, onder strenge voorwaarden, ook gebruikt worden in de lijmen en coatings van keukengerei.

Bij normaal gebruik zijn producten met polyurethaan veilig. Als je wilt weten of polyurethaan in een specifiek product zit, kijk dan op de verpakking of vraag het na bij de producent.

In isolatie PUR-schuim zit het isocyanaat MDI. Deze stof is schadelijk als je ermee in aanraking komt via de huid of door de stof in te ademen. Ook kan de stof allergische reacties veroorzaken. Ventileer daarom goed en volg de gebruiksaanwijzing op het etiket van isolatie PUR-schuim goed op. Als je al weet dat je allergisch bent voor isocyanaten, kun je PUR-schuim met isocyanaten beter niet zelf aanbrengen.