Verschijningsvormen

Bleek noemt men in de volksmond ook wel chloor. Bleek is vloeibaar en doorgaans verpakt in een (spuit)fles. Bleek is te koop in verschillende samenstellingen. Zo bestaat er dikke bleek, dikbleek, wc-reiniger met (dikke) bleek, bleekspray en (wc-gel met) javel. We bespreken toiletblokken of middelen om je haar of kleding mee te bleken hier niet. Deze middelen worden met andere (chemische) stoffen gemaakt.

Wat moet je weten

Hoe werkt het?

In de meeste bleek zit de chemische stof natriumhypochloriet. Deze stof zorgt voor de blekende en reinigende werking van bleek. Hierdoor kun je bleek goed gebruiken om bijvoorbeeld de toiletpot weer wit te krijgen. Natriumhypochloriet in bleek heeft even tijd nodig om haar werk te doen. Daarom moet je bleek even laten inwerken voordat je het wegspoelt met water. Het voordeel van bleek is dat je niet hoeft te boenen of schrobben om een oppervlak weer wit te krijgen. Het alleen aanbrengen en laten inwerken is voldoende. Dit maakt dat bleek een handig schoonmaakmiddel is voor plekken waar je lastig bij kan, zoals hoekjes en voegen. Let goed op waar je bleek gebruikt. Bleek kan metalen voorwerpen, zoals sommige kranen, aantasten en voor verkleuring zorgen. Het kan namelijk kleurstoffen afbreken. De stof natriumhypochloriet in bleek werkt niet goed als ontvetter of ontkalker. Voor ontkalken gebruik je mengsels die zuur zijn en voor ontvetten middelen met een oppervlakteactieve stof, zoals allesreinigers.

Gebruik bleek nooit met andere schoonmaakmiddelen!

Bleek mag je nooit gebruiken als er andere schoonmaakmiddelen aanwezig zijn op het oppervlak dat je schoon wilt maken. Andersom geldt hetzelfde: gebruik geen andere schoonmaakmiddelen in bijvoorbeeld de wc als er nog bleek in de wc-pot zit. Vooral bij het gelijktijdig gebruik van zure schoonmaakmiddelen (schoonmaakazijn, veel ontkalkingsmiddelen) of ammoniak kunnen gevaarlijke samenstellingen ontstaan, zoals het giftige en irriterende chloorgas of chlooramines. Haal om die reden ook een wc-blokje uit de pot voordat je bleek gebruikt. Ook in urine zit een stof (ureum), die omgezet kan worden naar ammoniak. Daarom is het belangrijk om een met bleek schoongemaakte wc door te spoelen voordat je er weer gebruik van maakt.

Is bleek nodig voor een schoon toilet?

Het gebruik van bleek is niet noodzakelijk om een schoon en fris toilet te hebben. Als je zorgt dat je de wc vaak genoeg schoonmaakt is het het gebruik van bleek niet nodig. Gebruik om de wc schoon te maken een borstel, middelen als schoonmaakazijn (om kalkaanslag te voorkomen waar bacteriën zich op kunnen nestelen) en eventueel een kleine hoeveelheid allesreiniger. 

Bleek veilig gebruiken en bewaren

Bleek is een bijtende oplossing en kan ernstige brandwonden en oogletsel veroorzaken. Zorg dat je de voorschriften op de verpakking, om je huid en ogen te beschermen tijdens het gebruik, goed leest en opvolgt. Raadpleeg onmiddellijk een arts bij het inslikken van bleekmiddel. Om te voorkomen dat kinderen met bleek in aanraking komen, moet bleek in een fles met kinderveilige sluiting verkocht worden. Zorg ook dat kinderen uit de buurt blijven van de plek waar je bleekmiddel bewaart en plekken waar je bleekmiddel hebt gebruikt dat nog niet weggespoeld is.

Wat zegt de wet?

In de wet worden schoonmaakmiddelen 'detergentia' genoemd. De Detergentenverordening (648/2004/EG) geldt voor alle schoonmaakmiddelen (dus ook schoonmaakmiddelen als bleek) en geldt in alle EU-landen (en Noorwegen, IJsland en Liechtenstein). In deze wet staat dat bleek het milieu niet teveel mag aantasten en dat informatie voor gebruik op het etiket moet staan. In andere Europese regelgeving, CLP (EG 1272/2008), REACH (EG 1907/2006) en GPSD (2001/95/EG), staat ook aangegeven aan welke (verpakkings)eisen bleek moet voldoen. Deze (verpakkings)eisen zijn opgesteld vanwege de chemische stoffen die in het product zitten. Daarnaast moet bleek voldoen aan de Warenwet. Producenten en importeurs moeten ervoor zorgen dat bleekmiddelen die op de markt komen veilig zijn. De Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) houdt er toezicht op dat producenten en importeurs zich houden aan de wettelijke eisen. 

Bleek die je in de supermarkt kunt kopen is bedoeld om te gebruiken als schoonmaakmiddel. De stof natriumhypochloriet wordt in andere producten ook gebruikt om bacteriën en schimmels te doden, ofwel te ontsmetten. Als een producent op de verpakking benoemt dat je met een product organismen kunt doden of de producent vermeldt dit in reclame, dan is het product een biocide (organismedodend middel). Als een producent op de verpakking alleen een blekende of reinigende werking claimt, dan is het product volgens de wet geen biocide. Dit is meestal het geval voor bleek die te koop is in de supermarkt. In biocideproducten met natriumhypochloriet zit over het algemeen meer natriumhypochloriet dan in het schoonmaakmiddel bleek. Voor biocideproducten met natriumhypochloriet gelden aanvullende wettelijke eisen.

Gebruik bleek alleen waarvoor het is bedoeld

Onderzoekers blijven altijd controleren of de chemische stoffen in consumentenproducten veilig zijn. Ze onderzoeken dan alleen of het product veilig is waarvoor het bedoeld is. Bleek kun je veilig gebruiken voor het schoonmaken van de badkamer en het toilet, als je de aanwijzingen op de verpakking opvolgt. Het gebruik van bleek als voedingssupplement of geneesmiddel is en niet veilig. Uit onderzoeken is gebleken dat dit schadelijk voor de gezondheid kan zijn.

Voorzorgs­maatregelen

Tips

Lees het etiket

Zoals voor alle schoonmaakmiddelen geldt ook voor bleek dat het belangrijk is om voor gebruik het etiket te lezen en bleek volgens de aanwijzingen op de verpakking te gebruiken.

Aanwijzingen voor gebruik

  • Omdat bleek een bijtende vloeistof is, moet je voorkomen dat bleek in je ogen of op je huid komt. Daarom is het verstandig om handschoenen en een veiligheidsbril te dragen. Bij het gebruik van bleek met een hoog gehalte aan natriumhypochloriet moet je soms ook beschermende kleding en gezichtsbescherming dragen.
  • Spoel na het laten inwerken van bleek het schoongemaakte oppervlak, zoals wc, tegels, bad, goed na met water

  • Zorg dat je bleek nooit samen met andere schoonmaakmiddelen gebruikt
  • Zet altijd een raam open als je bleek gebruikt, zodat je niet bedwelmd raakt

Buiten bereik van kinderen houden

Houd bleek altijd buiten bereik van kinderen. Bewaar het in de originele verpakking met een kinderveilige sluiting.

Bleek en allergieën

Regelmatig gebruik van chloorhoudende bleekmiddelen kan geïrriteerde luchtwegen veroorzaken. Dit kan de kans op luchtweginfecties en astmatische verschijnselen vergroten, zowel bij kinderen als volwassenen. Via geïrriteerde luchtwegen kunnen andere stoffen, die allergieën kunnen veroorzaken, makkelijker het lichaam binnendringen. Vooral kinderen die vaak blootgesteld zijn aan chloorhoudende bleekmiddelen hebben volgens sommige wetenschappelijke onderzoeken op latere leeftijd meer kans op allergieën. Er zijn echter ook andere wetenschappelijke onderzoeken waarin dit niet wordt aangetoond. Over de invloed van chloorbleekmiddelen op het ontstaan van allergieën is dus geen overeenstemming onder wetenschappers.

Aan bleekspray zijn soms extra stoffen toegevoegd die bacteriën en schimmels doden, om zo de houdbaarheid van het product te verlengen. Deze stoffen noemen we conserveermiddelen. Sommige van deze conserveermiddelen kunnen, zelfs bij blootstelling aan kleine hoeveelheden, tot overgevoeligheid leiden en eczeem veroorzaken.

In sommige bleekproducten zijn parfums toegevoegd. Als je gevoelig bent voor deze parfums, kan je er een allergische reactie van krijgen.

Let extra op als je online bleek bestelt:

  1. Online producten kopen bij Nederlandse webwinkel: doorgaans veilig.
  2. Online producten kopen bij webwinkel binnen de Europese Unie: doorgaans veilig.
  3. Online producten kopen bij webwinkel buiten de Europese Unie: mogelijk onveilig.

Ingrediënten

Bevochtigingsmiddel

  • Hoe vaak zit het er in?
  • Veilig te gebruiken?

Dimethicone

  • Vaak

Dimethicone is een synthetische olie (silicoon). Het zorgt ervoor dat bleekmiddel niet te veel schuimt. Bleekmiddel met dimethicone is veilig te gebruiken.

Meer info over dimethicone

Conserveermiddel

  • Hoe vaak zit het er in?
  • Veilig te gebruiken?

CMI/MI

  • Soms
Relevant voor
Mensen met een allergie

Chloormethylisothiazolinon en methylisothiazolinon zijn conserveermiddelen die bacterie- en schimmelgroei remmen. Deze stoffen zorgen ervoor dat een product langer houdbaar is en hebben van zichzelf een ontsmettende werking. Van deze groep van stoffen (isothiazolinonen) is bekend dat het kan leiden tot allergie, als je het vaak gebruikt. Mensen die weten dat ze allergisch zijn voor deze groep van stoffen, moeten het niet gebruiken. Als deze stoffen in bleekmiddel zitten (bijvoorbeeld in sprayvarianten), dan moet dit op de verpakking vermeld worden.

Meer info over cmi/mi

Geurstof

  • Hoe vaak zit het er in?
  • Veilig te gebruiken?

Parfum

  • Vaak
Relevant voor
Mensen met een allergie

Bleekmiddel heeft van zichzelf geen aangename geur. Daarom voegen producenten vaak parfums (geurstoffen) aan bleekmiddel toe. Bleekmiddel ruikt dan bijvoorbeeld naar dennen, citroen of eucalyptus. Als je allergisch bent voor parfum, kun je kiezen voor een bleekmiddel zonder parfum. Bij normaal gebruik is bleekmiddel met parfum veilig.

Meer info over parfum

Oplosmiddel

  • Hoe vaak zit het er in?
  • Veilig te gebruiken?

Water

  • Vaak

In alle bleekmiddelen is het hoofdbestanddeel water. Water is het oplosmiddel en zorgt ervoor dat je bleekmiddel als vloeistof kunt gebruiken.

Meer info over water

Oxidatiemiddel

  • Hoe vaak zit het er in?
  • Veilig te gebruiken?

Natriumhypochloriet

  • Vaak
Relevant voor
Baby's
Jonge kinderen

Natriumhypochloriet zorgt voor de blekende en reinigende werking van bleek en kan je gebruiken om oppervlakten, zoals voegen in de badkamer, weer wit te krijgen. Natriumhypochloriet zit ook als actieve stof in sommige producten die als biocide (organismedodend middel) bedoeld zijn. Wanneer natriumhypochloriet op de huid komt, zorgt voor een rode, schrale huid.

Let op dat je bleekmiddel met natriumhypochloriet niet gebruikt samen met andere schoonmaakmiddelen. Er kunnen giftige gassen ontstaan, zoals chloorgas. Volg je de aanwijzingen op de fles op, dan is bleekmiddel veilig te gebruiken. Let extra op bij het gebruik van bleek in de buurt van jonge kinderen in verband met mogelijke allergievorming voor andere stoffen op latere leeftijd.

Meer info over natriumhypochloriet

Wasactieve stof

  • Hoe vaak zit het er in?
  • Veilig te gebruiken?

Anionogene oppervlakteactieve stoffen

  • Vaak

Anionogene oppervlakteactieve stoffen zorgen voor een effectievere werking van bleek. Ze zorgen ervoor dat bleek zich goed over het oppervlak kan verspreiden, zorgen voor schuimvorming (extra schoonmaakkracht) en lossen vet op. Als je oppervlakteactieve stoffen veel en vaak op je huid krijgt, tasten ze het vettige laagje van je huid aan. Het gevolg hiervan is een gevoelige en droge huid. Bleekmiddelen met oppervlakteactieve stoffen zijn veilig als je ze gebruikt volgens de adviezen op de verpakking.

Meer info over anionogene oppervlakteactieve stoffen

Niet-ionogene oppervlakteactieve stoffen

  • Vaak

Niet-ionogene oppervlakteactieve stoffen zorgen voor een effectievere werking van bleek. Ze zorgen ervoor dat bleek zich goed over een oppervlak kan verspreiden en lossen vet op. Als je oppervlakteactieve stoffen veel en vaak op je huid krijgt, tasten ze het vettige laagje van je huid aan. Het gevolg hiervan is een droge en gevoelige huid. Bleekmiddelen met oppervlakteactieve stoffen zijn veilig als je ze gebruikt volgens de adviezen op de verpakking.

Meer info over niet-ionogene oppervlakteactieve stoffen

pH-regulator

  • Hoe vaak zit het er in?
  • Veilig te gebruiken?

Natriumhydroxide

  • Vaak

Natriumhydroxide zorgt ervoor dat bleek een lage zuurgraad heeft. Deze lage zuurgraad voorkomt dat het gevaarlijke chloorgas ontstaat, maar zorgt ook voor een bijtende uitwerking op het lichaam. Zorg dat je de voorschriften op de verpakking, om je huid en ogen te beschermen tijdens het gebruik, opvolgt. Dan is bleekmiddel veilig te gebruiken.

Meer info over natriumhydroxide

Alternatieven

Bleekmiddel is geen essentieel schoonmaakmiddel in het huishouden. Het is een product dat is bedoeld om te reinigen en te bleken. Bleken is in principe niet nodig als je de wc vaak genoeg schoonmaakt. Je kunt de wc schoonmaken met een borstel, middelen als schoonmaakazijn (tegen kalkaanslag) en eventueel een kleine hoeveelheid allesreiniger.

Keurmerken en beweringen

Voor chloorbleekmiddelen (waarin natriumhypochloriet zit) zijn geen speciale keurmerken beschikbaar.

Bewaren en weggooien

Bewaren

Bewaar bleek altijd buiten bereik van kinderen. Het is belangrijk om het in de oorspronkelijke verpakking te bewaren, omdat deze een kindveilige sluiting heeft.

Weggooien

Bleekmiddel voor gebruik in huishoudens zit in een plastic (spuit)fles. Wanneer de verpakking leeg is, mag deze bij het plastic afval. Dan kan de fles gerecycled kan worden. Als je het product niet opgebruikt, mag je de fles met het resterende bleekmiddel bij het restafval doen. Meer informatie over het weggooien van producten vind je op de website van Milieu Centraal.