In het kort.
Er bestaat speelzand voor buiten en speelzand voor binnen. Speelzand voor buiten is 100% natuurlijk. Aan speelzand voor binnen zijn vaak kleine hoeveelheden andere stoffen toegevoegd. In de media is gemeld dat in sommige soorten speelzand voor binnen asbest zit. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) heeft de aanwezigheid van asbest in speelzand onderzocht. In 40 producten zijn hele kleine hoeveelheden asbest gevonden. Volgens de wet mag deze hoeveelheid erin zitten. Volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) is de kans op gezondheidseffecten voor kinderen die met speelzand spelen erg klein. Toch is het niet wenselijk dat er asbest in speelzand of ander speelgoed zit.
Wat zit er in speelzand?.
Zand is een natuurlijk materiaal. Speelzand voor buiten, bijvoorbeeld zandbakzand, bestaat helemaal uit zand.
Speelzand voor binnen bestaat in de meeste gevallen voor 98% uit zand en 2% aan toevoegingen. Die toevoegingen, zoals glycerol, dimethicone of polyisobuteen, zorgen ervoor dat het zand zacht blijft en een beetje plakt. Zo kan je kind er taartjes en kastelen mee bouwen. Zonder die toevoegingen zou het zand te los zijn. Soms zit er levensmiddelenkleurstof in speelzand om het een mooi kleurtje te geven.
Momenteel zijn er zorgen over asbest in speelzand voor binnen. Asbest komt van nature voor in stenen en rotsen. Of er asbest in de stenen zit, hangt af van de plek op de wereld waar de stenen vandaan komen. Bij het maken van zand van deze stenen kan asbest onbedoeld ook in zand terechtkomen.
Ingrediënten
- Hoe vaak zit het er in?
- Veilig te gebruiken?
Bevochtigingsmiddel.
-
Hoe vaak zit het er in?
Vaak
-
Hoe vaak zit het er in?
Vaak
Bindmiddel.
-
Hoe vaak zit het er in?
Vaak
Kleurstof.
-
Hoe vaak zit het er in?
Soms
Zand.
-
Hoe vaak zit het er in?
Vaak
Zijn chemische stoffen in speelzand veilig?.
Speelzand moet voldoen aan strenge veiligheidseisen. De NVWA heeft de aanwezigheid van asbest in speelzand voor binnen onderzocht. Het gaat daarbij om kinetisch speelzand, decoratiezand en speeltjes waarin zand zit. Ook is zandbakzand voor buiten onderzocht.
De NVWA onderzocht 106 soorten speelzand. In 40 van de 106 soorten speelzand vond de NVWA een hele kleine hoeveelheid asbest. Volgens de wet mag er niet meer dan 0,1% asbest in speelzand zitten. In de soorten speelzand met asbest lag de hoeveelheid lager dan deze 0,1%. Volgens het RIVM is de kans op gezondheidseffecten voor kinderen die met speelzand spelen erg klein.
In vier soorten decoratiezand zat meer asbest dan volgens de wet mag. Ook in twee speeltjes met zand zat een te grote hoeveelheid asbest. Deze producten mogen niet meer verkocht worden.
Volgens het RIVM is asbest in speelgoed nooit wenselijk. Het is belangrijk om blootstelling aan asbest zoveel mogelijk te voorkomen. Daarom adviseert het RIVM producenten, importeurs, inspectie en overheid maatregelen te nemen, zodat speelzand in de toekomst niet meer met asbest wordt vervuild. Meer informatie over de onderzoeken vind je op de websites van het RIVM en de NVWA.
Bij is zandbakzand om mee te spelen. Jonge kinderen die in de zandbak spelen krijgen gemiddeld per dag 0,2 gram zand in hun mond. Dat is zo weinig dat spelen in zandbakken veilig is.
Tips.
Zorg voor goede hygiëne
Het is belangrijk speelzand buiten schoon te houden. Dek de zandbak af, zodat (huis)dieren de zandbak niet kunnen gebruiken om hun dagelijkse behoefte in te doen. Ook blijft het zand dan droog. Zand dat lang nat is, kan bacteriën en virussen gaan bevatten waardoor je kind ziek kan worden.
Ververs het zand
Ook speelzand kan vies worden. Ververs het zand minimaal 1 keer per jaar.
Online kopen
Let op als je speelzand online bestelt:
Koop je een product bij een Nederlandse webwinkel of webwinkel in het buitenland? Het is altijd goed om op te letten en na te gaan bij wie je iets koopt.
Let extra op bij webwinkels die werken met dropshipping: je bestelt dan een product bij een Nederlandse webwinkel, de webwinkel plaatst daarna dezelfde bestelling bij een leverancier in een ander EU-land of daarbuiten. Deze leverancier stuurt het product dan naar je op. Hierdoor kan de webwinkel niet de kwaliteit van het product controleren. Lees meer over dropshipping op de pagina Wet- en regelgeving.
Koop je zelf een product bij een webwinkel buiten de Europese Unie? Beoordeel het product dan kritisch voordat je het koopt.
Alternatieven.
Je kunt kinderen ook laten spelen met klei. Daarmee kunnen ze ook kneden en bouwen.
Verschijningsvormen.
Verschillende soorten speelzand
Er bestaat speelzand voor buiten en speelzand voor binnen. Speelzand voor binnen heet ook wel magisch speelzand, kinetisch speelzand, aquazand, modelzand of maanzand.
Informatie op het etiket.
Keurmerken
Op verpakkingen van speelzand vind je soms het volgende keurmerk:
-
Het TÜV-keurmerk geeft aan dat de producent het product heeft laten testen op schadelijke stoffen bij keurmerkinstituut TÜV. Deze test is ter bevestiging dat het product veilig is en voldoet aan de eisen die worden gesteld in wetgeving.
Beweringen en waarschuwingen
Op verpakking van speelzand kun je onderstaand symbool tegenkomen:
-
CE-markering staat voor Conformité Européenne. Het is een merkteken waarmee een producent duidelijk maakt dat zijn product voldoet aan de Europese wetgeving rondom veiligheid, gezondheid, milieu en consumentenbescherming. Het product kan met succes een eventuele keuring doorstaan. Voor de meeste consumentenproducten is een keuring niet verplicht. Let wel op, sommige Chinese producenten verkopen producten met een CE-teken (China Export) dat lijkt op het Europese CE-teken. Meer informatie en de verschillen tussen de twee logo’s vind je op de website van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit.
Bewaren en weggooien
Speelzand voor buiten is gewoon zand. Je kunt het als je kind er niet langer in speelt, uitstrooien in je tuin bijvoorbeeld. Ververs speelzand in ieder geval 1 keer per jaar.
Meer informatie over het weggooien van producten vind je op de website van Milieu Centraal.
Speelzand voor binnen weggooien
Gooi speelzand voor binnen niet in de gewone afvalbak. Speelzand voor binnen weggooien kan door het zand eerst nat te maken en dan dubbel te verpakken in een plastic zak. Zo is het goed afgeschermd. Dit is belangrijk, omdat er zorgen zijn over de aanwezigheid van asbest in speelzand voor binnen. Neem vervolgens contact op met de gemeente of afvalinzamelaar. Die kan aangeven waar en hoe je dit het beste in kan leveren.
Meer informatie.
Hoe zit het met asbest in speelzand?
In februari 2026 kwam in het nieuws dat er asbest in speelzand kan zitten. Het gaat daarbij om speelzand voor binnen, niet om zandbakzand. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) deden onderzoek naar de van asbest in speelzand. Bij een steekproef van verschillende soorten speelzand vond de NVWA in een deel van de producten asbest. Het RIVM concludeerde dat de kans op gezondheidseffecten voor kinderen die met speelzand spelen erg klein is. Meer informatie over het onderzoek staat op de website van de NVWA. Daar staan ook tips hoe je speelzand kunt weggooien.
Wat zegt de wet over speelzand?
Speelzand is speelgoed. In Europa moet speelgoed voldoen aan strenge veiligheidseisen. Deze eisen zijn vastgelegd in de Europese Richtlijn Speelgoed (2009/48/EC). Deze richtlijn zegt dat speelgoed geen gevaar mag opleveren voor de gezondheid van het kind. Ook niet als kinderen tijdens het spelen zand in hun mond krijgen of inslikken. De Europese Richtlijn Speelgoed is in Nederland vastgelegd in het Warenwetbesluit Speelgoed.
Producenten en importeurs moeten ervoor zorgen dat speelzand dat op de markt komt veilig is. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) houdt toezicht op de naleving van de wettelijke eisen door producenten en importeurs.
