Verschijningsvormen en varianten

Je hebt speelzand voor buiten en speelzand voor binnen. Speelzand voor binnen heet ook wel magisch speelzand, kinetisch speelzand, aquazand, modelzand of maanzand.

Wat moet je weten

Kleine kinderen houden van spelen in het zand. In de speeltuin, bij de opvang, op het schoolplein en aan het strand.

Binnenzand en buitenzand

Als je speelzand koopt voor thuis, dan kun je kiezen tussen zand voor buiten en zand voor binnen. Zand voor buiten is gewoon zand. Jonge kinderen die in de zandbak spelen krijgen gemiddeld per dag 0,2 gram zand in hun mond. Dat is zo weinig dat spelen in zandbakken is.
Zand voor binnen bestaat in de meeste gevallen voor 98% uit zand en 2% aan toevoegingen. Die toevoegingen zorgen ervoor dat het zand zacht blijft en een beetje plakt zodat je kind er taartjes en kastelen mee kan bouwen. Zonder de toevoegingen zou het zand te los zijn.

Wat zegt de wet?

Speelzand is speelgoed. In Europa moet speelgoed voldoen aan strenge veiligheidseisen. Deze eisen zijn vastgelegd in de Europese Richtlijn Speelgoed (2009/48/EC). Deze richtlijn zegt dat speelgoed geen gevaar mag opleveren voor de gezondheid van het kind. Ook niet als kinderen tijdens het spelen zand in de mond krijgen of inslikkenDe Europese Richtlijn Speelgoed is in Nederland vastgelegd in het Warenwetbesluit Speelgoed. Producenten en importeurs moeten ervoor zorgen dat speelzand dat op de markt komt veilig is. De Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) houdt toezicht op de naleving van de wettelijke eisen door producenten en importeurs. De NVWA heeft eind 2016 een verkenning naar de veiligheidsrisico's van kinetisch zand uitgevoerd. Daarbij werd geen reden tot zorg geconstateerd.  

Online kopen

Koop je speelzand online, weet dan dat webshops in de EU-lidstaten zich aan Europese regels moeten houden. Koop je via een webshop van buiten de EU-lidstaten dan zijn er andere eisen op het speelzand van toepassing. Je weet dan niet hoe veilig het product is. 

Hygiëne

Het is belangrijk speelzand buiten schoon te houden. Dek de zandbak af zodat huisdieren het zand niet gebruiken om hun behoefte in te doen en het zand droog blijft. Zand dat lang nat is, kan bacteriën en virussen gaan bevatten. 

Tips

Zandbak niet voor huisdieren

Belangrijk is dat je zorgt dat de zandbak niet gebruikt kan worden door huisdieren om hun dagelijkse behoefte in te doen.  

Houd het zand droog

Zand dat lange tijd nat is kan bacteriën en virussen gaan bevatten waardoor je kind besmet kan worden.  

Ververs het zand

Ook speelzand kan vuil worden. Ververs het zand minimaal 1x per jaar.

Ingrediënten

Bevochtigingsmiddel

  • Hoe vaak zit het er in?
  • Veilig te gebruiken?

Dimethicone

  • vaak

Dimethicone wordt gebruikt als bevochtigingsmiddel dat ervoor zorgt dat het speelzand zacht blijft. Bij normaal gebruik is speelzand met dimethicone erin veilig.

Meer info over dimethicone

Glycerol

  • vaak

Glycerol is een bevochtigingsmiddel dat ervoor zorgt dat het speelzand zacht blijft. Bij normaal gebruik is speelzand met glycerol erin veilig.

Meer info over glycerol

Bindmiddel

  • Hoe vaak zit het er in?
  • Veilig te gebruiken?

Polyisobuteen

  • vaak

Polyisobuteen is een bindmiddel dat ervoor zorgt dat het speelzand iets meer plakt dan gewoon nat zand. Het is een chemische stof die als een coating om de zandkorrels heen zit. Bij normaal gebruik is speelzand met polyisobuteen erin veilig. 

Meer info over polyisobuteen

Overig

  • Hoe vaak zit het er in?
  • Veilig te gebruiken?

Zand

  • vaak

Zand is een natuurlijk materiaal en wordt ook wel kwarts of siliciumdioxide genoemd. Het vormt het enige bestanddeel in speelzand voor buiten en is het hoofdbestanddeel voor binnen speelzand. Langdurige en herhaalde blootstelling aan kwartsstof kan schade aan de longen en zelfs kanker veroorzaken. Dit komt soms voor bij werknemers die erg veel met zand werken. Kinderen krijgen bij het spelen met zand geen kwartsstof binnen. Op het strand krijgen kinderen mogelijk wel wat binnen, maar slechts in zulke geringe hoeveelheden dat het absoluut geen kwaad kan.

Meer info over zand

Alternatieven

Zelf maken

Magisch speelzand kun je ook eenvoudig zelf maken. Met ingrediënten die iedereen wel in huis heeft. Op internet vind je recepten.

Keurmerken en beweringen

Op verpakkingen van speelzand vind je soms het volgende keurmerk:

  • TÜV-keurmerk: Dit keurmerk geeft aan dat het zand vrij is van schadelijke stoffen. Producenten laten deze jaarlijkse test door keuringsinstituut TÜV doen ter bevestiging dat het product veilig is.

CE-markering

CE-markering staat voor Conformité Européenne. Het is een merkteken waarmee een producent duidelijk maakt dat zijn product voldoet aan de Europese wetgeving en met succes een eventuele keuring kan doorstaan. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) houdt toezicht op de naleving van de wet- en regelgeving door bedrijven.

Bewaren en weggooien

Speelzand voor buiten is gewoon zand. Je kunt het als je kind er niet langer in speelt, uitstrooien in je tuin bijvoorbeeld. Speelzand voor binnen hoort bij het restafval.

Meer informatie over het weggooien van producten vind je op de website van Milieu Centraal.