Obesogene stoffen

Er zijn veel oorzaken voor het ontstaan van ernstig overgewicht (obesitas). Denk hierbij aan genen, voeding, leefstijl en sommige medicijnen. Wetenschappers denken dat bepaalde chemische stoffen een rol kunnen spelen bij de ontwikkeling van obesitas. Deze stoffen worden obesogene stoffen genoemd. Of ze daadwerkelijk bijdragen aan de ontwikkeling van obesitas hangt af van de hoeveelheid die je binnenkrijgt en in welke levensfase. Zwangere vrouwen, baby’s en jonge kinderen zijn mogelijk gevoeliger voor obesogene stoffen. Zij hebben meer kans op gezondheidsproblemen als ze te veel van deze stoffen binnenkrijgen.

Obesogene stoffen zijn niet gemaakt om obesitas te veroorzaken. Ze zijn om andere redenen in producten aanwezig. De volgende stoffen kunnen mogelijk obesogene eigenschappen hebben:

• Weekmakers, zoals ftalaten: Weekmakers maken plastic flexibel. Ze kunnen bijvoorbeeld in de plastic verpakkingen van persoonlijke verzorgingsproducten, cosmetica en was- en reinigingsmiddelen zitten. Daarnaast kunnen weekmakers ook in keukengerei en speelgoed voorkomen.

• Conserveermiddelen(extra informatie) Een conserveermiddel voorkomt of remt de groei van bacteriën, schimmels en gisten. Door conserveermiddelen aan een product toe te voegen blijft het product langer houdbaar. , zoals parabenen: Een conserveermiddel houdt een product langer goed. Ze zijn te vinden in producten als persoonlijke verzorgingsproducten, cosmetica en hobby- en klusartikelen.

• Vlamvertragers, zoals trifenylfosfaat: Vlamvertragers gaan de verspreiding van vuur tegen. Ze worden bijvoorbeeld gebruikt in elektrische apparaten, meubels, bouwmaterialen en voertuigen. Deze stoffen kunnen ook in huisstof terechtkomen.

• Bisfenolen, zoals bisfenol A (BPA): Bisfenolen zijn chemische stoffen die gebruikt worden bij de productie van verschillende soorten plastic. Ze zitten bijvoorbeeld in verpakkingen voor voedsel, persoonlijke verzorgingsproducten of schoonmaakmiddelen.

• Alkylfenolen, zoals 4-nonylfenol: 4-nonylfenol ontstaat als andere stoffen, alkylfenolethoxylaten (APEO's), in het milieu uit elkaar vallen. APEO’s zijn oppervlakteactieve stoffen die worden gebruikt bij het maken van verschillende producten, zoals rubber, lijm, verf en inkt. Ook worden ze soms in laboratoria gebruikt voor bloedonderzoeken.

Voor zover bekend krijg je niet te veel mogelijk obesogene stoffen binnen bij normaal gebruik(extra informatie) Dit betekent dat je een product gebruikt zoals het bedoeld is, of zoals het op het etiket beschreven staat. Abnormaal gebruik van een product is bijvoorbeeld een halve tube tandpasta in je mond doen. Of met haarspray je planten laten glanzen. Of geen raam open doen wanneer er op het product staat dat je het in een goed geventileerde ruimte moet gebruiken, zoals bij gebruik van verf of een impregneerspuitbus.  van consumentenproducten. Voor de meeste mogelijk obesogene stoffen zijn er namelijk al strenge regels over de toegestane hoeveelheid.

Genen, voeding en leefstijl zijn bekende factoren die bijdragen aan de ontwikkeling van obesitas. Obesogene stoffen kunnen mogelijk extra bijdragen, maar wetenschappers weten nog niet precies hoeveel. Ook weten wetenschappers nog niet precies hoe de stoffen werken. Het is dus nog niet precies duidelijk wanneer een stof obesogeen is en hoe groot de rol is van obesogene stoffen in de ontwikkeling van obesitas. De hoeveelheid obesogene stoffen die je binnenkrijgt en de levensfase waarin je je bevindt hebben hier mogelijk invloed op, maar meer onderzoek is nodig.

Welke effecten kunnen obesogene stoffen mogelijk hebben?

Obesogene stoffen kunnen bijvoorbeeld invloed hebben op je hormonen en op je gewicht. Ook kunnen ze het risico(extra informatie) Een risico is een mogelijk nadeel dat bij sommige mensen kan optreden als zij een product gebruiken waarin chemische stoffen zitten. op diabetes en een hoog cholesterol verhogen. Verder kunnen deze stoffen ervoor zorgen dat je lichaam meer vet opslaat. Er zijn dus verschillende manieren waarop een obesogene stof mogelijk kan bijdragen aan de ontwikkeling van obesitas.

Kunnen obesogene stoffen schadelijk zijn voor kleine kinderen?

Baby’s en kinderen groeien en ontwikkelen zich snel. Dat maakt ze extra gevoelig voor mogelijk obesogene stoffen. Of een stof schadelijk is, hangt af van de hoeveelheid die een kind binnenkrijgt. Voor zover bekend krijgt een kind niet te veel mogelijk obesogene stoffen binnen bij normaal gebruik van consumentenproducten.

Zijn obesogene stoffen schadelijk voor het ongeboren kind? 

Ook ongeboren baby’s zijn volop in de groei en in ontwikkeling. Als zwangere vrouwen veel mogelijk obesogene stoffen binnenkrijgen, bestaat er mogelijk een risico voor de gezondheid voor het ongeboren kind. Wetenschappers onderzoeken nog hoe groot dit risico precies is.

Ben je zwanger? Voorkom dan dat je een grote hoeveelheid mogelijk obesogene stoffen binnenkrijgt. Je kunt op het volgende letten:

• Gebruik consumentenproducten volgens de gebruiksaanwijzing. Verwarm bijvoorbeeld geen eten in plastic bakjes in de magnetron als deze daar niet voor zijn bedoeld.

• Vermijd situaties waarin je lange tijd dezelfde stoffen binnen kunt krijgen, zoals schoonmaken met grote hoeveelheden schoonmaakmiddel.

• Zorg voor goede ventilatie tijdens het verven en probeer verfdampen zo min mogelijk in te ademen. Laat liever iemand anders verven die niet zwanger is.

• Volg de adviezen uit folder ‘Zwanger!’.