Relevant voor

Toepassing

Wat is fijnstof?

Fijnstof bestaat uit in de lucht zwevende deeltjes en zijn klein genoeg om ingeademd te kunnen worden. Fijnstofdeeltjes kunnen uit verschillende chemische stoffen bestaan, zoals metalen en zouten. Energiecentrales en motorvoertuigen, zoals auto’s, brommers en vliegtuigen, kunnen kleine deeltjes in de vorm van fijnstof uitstoten. Een bekend voorbeeld van hiervan is roet. Ook gassen, zoals vluchtige organische stoffen, kunnen via chemische reacties in de atmosfeer fijnstofdeeltjes worden. De uitstoot van fijnstof draagt bij aan luchtvervuiling.

Bronnen van fijnstof in huis

Er kunnen verschillende bronnen van fijnstof in huis zijn. Fijnstof zit bijvoorbeeld in tabaksrook. Dit is in huizen waar gerookt wordt de belangrijkste bron van fijnstof. Daarnaast komt het vrij tijdens het stoken van de open haard, koken, stofzuigen en bij het branden van kaarsen of wierook.

Is fijnstof schadelijk voor de gezondheid?

Over mogelijke gezondheidseffecten van fijnstof binnen is nog weinig bekend. Het is te verwachten dat de gezondheidseffecten grotendeels overeenkomen met effecten die gevonden zijn bij bepaalde concentraties in de buitenlucht. Fijnstof kan een rol spelen bij het ontstaan en verergeren van longziekten, hart- en vaatziekten en mogelijk ook hersenziekten. Ook kan fijnstof in de buitenlucht zorgen voor een lagere levensverwachting. Hoeveel de levensverwachting omlaag gaat, hangt onder andere af van de hoeveelheid fijnstof die wordt ingeademd en de samenstelling van fijnstof.

Mensen met luchtwegaandoeningen of hart- en vaatziekten zijn extra gevoelig voor de effecten van fijnstof op hun gezondheid. Daarnaast zijn ook jonge kinderen en ouderen kwetsbaar. Op de website van het RIVM vind je meer informatie over fijnstof en de schadelijke effecten daarvan.

Hoe klein is fijnstof?

Fijnstof wordt vaak aangeduid met de term PM wat staat voor “particulate matter”, de Engelse benaming van fijnstof. Het getal achter de term PM geeft de maximale deeltjesgrootte in micrometers aan (1 centimeter is 10.000 micrometer). Op basis van de deeltjesgrootte, is fijnstof in drie groepen verdeeld:

  • PM10: Dit zijn alle deeltjes kleiner dan 10 micrometer. De grootste deeltjes hiervan blijven achter in de bovenste luchtwegen. Deeltjes kleiner dan 1 micrometer bereiken makkelijker ook de longen.
  • PM2,5: Dit zijn fijnere deeltjes fijnstof. Deze deeltjes zijn kleiner dan 2,5 micrometer. Ze blijven lang aanwezig in de lucht. Deze deeltjes kunnen doordringen tot in de longen en een beperkt deel blijft daar achter na inademen.
  • PM0,1: Dit zijn deeltjes kleiner dan 0,1 micrometer. PM0,1 zijn dus nanodeeltjes en worden ook wel ultrafijnstof genoemd. Ultrafijnstof dat in de luchtwegen en longen achterblijft kan in de bloedbaan terechtkomen.

Actuele stand van zaken

Wat zegt de wet?

Om de kwaliteit van de buitenlucht zo goed mogelijk te houden zijn er wettelijke normen voor de uitstoot van fijnstof. Voor het binnenmilieu heeft het RIVM gezondheidskundige advieswaarden bepaald. Deze worden gebruikt om de kwaliteit van de binnenlucht te beoordelen. De advieswaarden voor PM10 fijnstof zijn 50 microgram per m3 per dag en 20 microgram per m3 als gemiddelde per jaar. Voor PM2,5 zijn deze waardes 25 microgram per m3 per dag en 10 microgram per m3 als gemiddelde per jaar. Voor ultrafijnstof is er geen advieswaarde vastgesteld, omdat er nog niet voldoende kennis over de gezondheidseffecten is. Voor alle fijnstof geldt: hoe lager de concentratie fijnstof, hoe beter. Het is niet zeker dat gezondheidsschade altijd wordt voorkomen als de concentraties fijnstof onder de wettelijke normen of advieswaarden blijven.

Tips om de concentratie fijnstof in huis te verlagen

Hoge concentraties fijnstof binnen kunnen voorkomen worden door goed te ventileren. Enkele tips:

  • Zet de ventilatieroosters in huis altijd open
  • Gebruik de afzuigkap tijdens het koken
  • Ventileer extra tijdens een luchtvervuilende activiteit, zoals het branden van kaarsen, het stoken van de open haard of tijdens het koken. Dit kan door bijvoorbeeld een raam open te zetten.
  • Op de website van Milieucentraal vind je meer tips voor het ventileren van je huis.

Risicotoelichting

Fijnstof is niet goed voor de gezondheid. Gebruik producten waarbij fijnstof in de lucht kan vrijkomen, zoals kaarsen en wierook, met mate en in goed geventileerde ruimtes. Let er op dat je zo min mogelijk luchtvervuilende activiteiten tegelijkertijd uitvoert. Steek bijvoorbeeld niet tijdens het branden van kaarsen de open haard aan. Ventileer het liefst extra tijdens een luchtvervuilende activiteit, zoals het branden van kaarsen.